Na een reis van 254 dagen en ruim 550 miljoen kilometer komt maandag het Amerikaanse ruimteschip Curiosity aan bij Mars, en zet het een landing in die zeven minuten duurt. De kans dat het misgaat is erg groot.

Het worden zeven bange minuten. Na een reis van 254 dagen en ruim 550 miljoen kilometer komt maandag het Amerikaanse ruimteschip Curiosity aan bij Mars, en zet het een landing in die zeven minuten duurt. De kans dat er iets fout gaat, is ongekend groot. En de ingenieurs van Nasa in Pasadena kunnen niet eens toekijken of ze alles wat er in die zeven minuten kan gebeuren, wel vooraf goed hebben doorgerekend.

De Curiosity, die officieel Mars Science Laboratory heet, gaat op de rode planeet op zoek naar antwoorden op die ene vraag die het Marsprogramma van Nasa beheerst: was hier ooit leven mogelijk? Volg het water, zeggen de Amerikanen en dat doet de Curiosity dan ook. Het Marskarretje heeft het vizier gericht op Gale Crater, een meer dan 3,5 miljard jaar oude krater met een diameter van 150 kilometer. Satellieten die rond Mars cirkelen, hebben uit de bodemstructuur van de krater afgeleid dat hier ooit water heeft gestaan.

Het rijdend laboratorium is het grootste en meest geavanceerde voertuig dat de Nasa ooit naar Mars heeft gestuurd. Negenhonderd kilo zwaar, uitgerust met boren en graafarmen, en voorzien van de modernste analyse-apparatuur (totale kosten: 2,5 miljard dollar) gaat de Curiosity op zoek naar relieken van dat verdwenen water, naar methaan en andere bouwstenen van het leven. Daarvoor moet het karretje overigens naar de flanken van Mount Sharp, een vijf kilometer hoge berg midden in de krater. Een reis van enkele maanden.

Maar voor het zo ver is, zal het ruimteschip eerst veilig moeten landen. Dat wordt hoe dan ook een spectaculaire aankomst. De Curiosity vliegt met een snelheid van ruim 20.000 kilometer per uur de dampkring van Mars binnen. Dat remt flink af: na ruim vier minuten is de snelheid teruggebracht naar 1450 kilometer per uur. Dan gaat de parachute open en loopt de vaart verder terug naar een kleine 300 km per uur.

Tot zo ver is het gesneden koek voor Nasa. In het verleden boekte de ruimtevaartorganisatie succes met de truc met de airbags. Dan opende het ruimteschip na de fase met de parachute de deuren en werd het marskarretje de diepte in gegooid. Beschermd door de luchtkussens maakte het voertuig een stuiterende maar veilige landing. Maar daar is de Curiosity veel te zwaar voor.

Tijdens brainstormsessies bedachten de Nasa-ingenieurs dat ze eigenlijk hijskranen of helikopters nodig hadden. En zo geschiedde. Als het ruimteschip de parachute heeft afgeworpen, zet het zijn remraketten aan en even later wordt de Curiosity niet naar buiten gegooid, maar getakeld. Bungelend aan zijn kabels moet het zo zacht landen. Zodra de kabels voelen dat het karretje aan de grond staat, laten ze los en schiet het ruimteschip zich uit de buurt.

En dan is het de vraag of de Curiosity op de goede plek staat. Nasa heeft in die Gale Crater een ellips van 7 bij 20 kilometer getekend. Om het karretje precies daar terecht te laten komen leende Nasa een oude techniek waarmee de Apollo's op hun terugreis werden begeleid. Het ruimteschip kent zijn koers en stuurt met kleine raketjes bij als het merkt dat het van die route afwijkt.

Tenminste, zo ging het allemaal op de miljoenen testvluchten die het ruimteschip op de simulator in Pasadena heeft gemaakt. Of het maandagochtend - 7.31 uur Nederlandse tijd - ook zo gaat, is afwachten. Want dat is het tijdstip waarop het signaal van de landing de Aarde bereikt. De Curiosity staat dan al bijna veertien minuten aan de grond. Veilig en wel. Of niet.

Inches en meters
Mars heeft een reputatie hoog te houden van onvriendelijke ontvangsten. De Russen zagen al hun pogingen mislukken, maar ook de Amerikanen kampten met de nodige tegenslag. In het recente verleden verloor de Orbiter vlak voor aankomst contact met de Aarde (1993), sloeg de Climate Orbiter te pletter doordat hij meters en inches door elkaar gebruikte en crashte de Polar Lander omdat hij zijn remraketten te vroeg uitzette (beide in 1999). Succes was er wel met de karretjes Sojourner (1997) en Spirit en Opportunity (2004) en met de Phoenix (2008), net als met de satellieten Global Surveyor (1997), Odyssey (2001) en Reconnaissance Orbiter (2006).

Om het publiek te laten ervaren hoe moeilijk zo'n landing is heeft de Nasa dit keer een computerspelletje uitgebracht: Mars Rover Landing. De optie 'Rover crashed, Try again?' heeft Nasa echter zelf niet.