De Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) Nederland is 'zeer bezorgd' over een nieuw virus dat is ontdekt bij runderen en misvormd geboren schapenlammeren. Dat zegt Toon van Hoof, LTO-portefeuillehouder diergezondheid. Er heerst veel onzekerheid in de sector. "Hoe groot of hoe klein het wordt, weten we niet."

Het Schmallenberg-virus - genoemd naar de plaats in Duitsland waar het op 18 november werd ontdekt - roept veel vragen op. Toch acht het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) het risico voor de volksgezondheid gering.

Het virus behoort tot de groep Orthobunya-virussen, die vooral in Azië, Afrika en Australië voorkomen. Daarvan is bekend dat ze niet direct overdraagbaar zijn op andere dieren of op mensen.

Sinds begin deze maand hebben, verspreid over heel Nederland, twintig bedrijven melding gemaakt van ernstig misvormde schapenlammeren. Die hebben vooral afwijkingen aan het zenuwstelsel of vergroeide gewrichten. Ze worden dood geboren of zijn niet levensvatbaar.

Ze bleken hetzelfde virus te dragen als de volwassen runderen bij minstens negen bedrijven in het oosten van Nederland waar eind augustus/begin september diarree en koorts werden geconstateerd en een daling van de melkproductie. Die dieren zijn inmiddels hersteld.

"Onze vrees is nu dat ook ongeboren kalveren zijn geïnfecteerd", aldus viroloog Wim van der Poel van het Centraal Veterinair Instituut (CVI) van Wageningen Universiteit en Research. De eerste gevallen van dergelijke misvormingen bij kalveren worden onderzocht; de uitslag is vandaag of morgen bekend.

Het Schmallenberg-virus wordt waarschijnlijk overgebracht door knutten, een muggensoort die ook de veeziekte blauwtong veroorzaakt. De knutten hebben waarschijnlijk toegeslagen tijdens de warme nazomer in Nederland, die aanhield tot half november.

Ondanks de Duitse vindplaats acht viroloog Van der Poel het waarschijnlijker dat het virus van Nederland naar Duitsland is gegaan dan andersom.

Landbouw-staatssecretaris Bleker heeft gewaarschuwd voor een "verdere toename van het aantal schapenlammeren met genoemde afwijkingen, aangezien de lammerperiode nog maar net is begonnen."

Over de economische impact voor de sector durft Van Hoof van LTO Nederland niets te zeggen. "Als dit tot maart doorgaat, is de schade enorm. Maar als het volgende week stopt, valt de impact mee."

Het CVI zet alles op alles om een vaccin te ontwikkelen, maar 'dat is een lang traject', stelt Van der Poel. "Een jaar is dan al kort." De kans is volgens hem dan ook klein dat er al een vaccin beschikbaar is als de knutten volgend jaar zomer opnieuw kunnen toeslaan.