Kernenergie- en milieuspecialisten zijn somberder over de risico's bij vier kernreactoren van centrale Fukushima 1 in Japan. Afgelopen weekeinde werd al bekend dat de gevreesde meltdown (smelten van brandstofstaven) had plaatsgevonden bij reactor 2. Nu blijken de niveaus straling in vervuild water rondom de kerncentrale honderdduizend maal te hoog. Dat is zo hoog dat werken slechts een kwartier mogelijk is.

Gisteren werd ook bekend dat een Frans bedrijf direct na de aardbeving robots had gestuurd die stralingsbestendig zijn. Maar Japan, dat geldt als robotland nr. 1, zou niet hebben toegestaan dat zij doorgingen naar Fukushima, 'omdat dit soort hulp alleen via de regering kan komen', aldus een Europese expert die anoniem wil blijven omdat hij Japan niet wil kritiseren.

Grondwater, waterreservoirs en zeewater rond de centrale zijn ernstig besmet door de straling die vrijkomt. Ondergrondse tunnels die zich tot buiten de reactor uitstrekken, zijn volgelopen met besmet water. Ook de bodem van reactors nr. 1 en 3 staat vol water.

Met zee- en kraanwater werd de afgelopen weken gekoeld, maar experts menen dat volle opslagtanks nu overlopen met vervuild water, evenals water uit de bakken waar gebruikte brandstofstaven liggen. "Dit moet wel tot ernstige besmetting leiden van, in ieder geval, zeewater", aldus Edwin Lyman, natuurkundige bij de Amerikaanse Unie van Bezorgde Wetenschappers.

Of deze lekkages ook tot straling in het leidingwater van Tokio hebben geleid, kon hij niet zeggen. Exploitant Tepco liet weten dat het moeilijk is water uit de deels ondergelopen kernreactoren te verwijderen. Dat moet wel, willen vaklui de koelmachines weer aan de praat krijgen.

Op vijf plaatsen rond de centrale is in de aarde het gevaarlijke plutonium gemeten. De monsters werden al een week geleden genomen, de uitslag werd geheim gehouden.

Omdat de beschermende wanden rond de centrales niet meer overeind staan, kan vervuild water in de lucht verdampen. De luchtstromen die eerder over de VS en Europa waaiden, bevonden zich gisteren boven Oost-Rusland (Vladivostok). Daar werden overigens onschuldige hoeveelheden straling gemeten.

Er zijn inmiddels 11.168 doden geteld, nog eens 17.000 worden vermist. 175.000 mensen wonen in opvangcentra, 183.000 huishoudens zitten zonder elektra en 300.000 gezinnen leven zonder stromend water.

Een Japanse tv-ploeg ontdekte dat diverse inwoners in de evacuatiezone van twintig kilometer zijn achtergebleven.

'Hier zijn geen woorden voor, enkel tranen'

"Huilen heeft geen zin. We zijn nu in de hel, alles wat we kunnen doen is ons naar boven worstelen, richting de hemel." Dat staat in één van de e-mails uit Fukushima waar de Wall Street Journal beslag op heeft weten te leggen. De krant heeft een mailwisseling in bezit gekregen tussen één van de technici bij de Fukushima 2-centrale en een medewerker van het hoofdkantoor in Tokio. Elektriciteitsbedrijf Tepco bevestigde de echtheid van de e-mails. Ze geven een indringend beeld van de situatie in het rampgebied.

"Sinds de aardbeving strijd ik samen met mijn collega's zonder slaap of rust. De plaats waar ik vandaan kom is weggespoeld door de tsunami. Ik weet niet waar mijn ouders zijn. Onder andere omstandigheden zou ik ze direct gaan zoeken (...) ik mag het gebied niet eens in omdat het binnen de evacuatiezone ligt. Ondertussen ben ik bezig met extreem zwaar werk en onder deze condities...ik kan het niet meer aan!"

"De aardbeving is een natuurramp. Maar Tepco zou de schuld moeten dragen van de vervuiling door het radioactieve materaal dat uit de centrale is vrijgekomen."

Het antwoord van het hoofdkantoor luidde:

"Er zijn geen woorden voor, ik kan alleen maar toegeven aan de tranen"

"Iedereen hier is vol respect en buigt het hoofd om te bidden voor hen die de last dragen en strijden aan de frontlinies omringt door vijanden. Ik smeek je om vol te houden"

"Ik kan vanuit hier niet veel voor je doen. Maar als het onze beurt is, zullen wij jullie allemaal beschermen."

Fukushima stuurt terug:

"Het is hier net een oorlogsgebied. ...Begrijp alsjeblieft dat alle werknemers aan hun limiet zitten, zowel fysiek als mentaal."

"...wij vechten tot het einde. Ik smeek je om ons vanuit het hoofdkantoor hierin te steunen"