De koeling van een van de Japanse kerncentrales in het getroffen gebied is korte tijd defect geweest. Uit angst voor lekkage zijn duizenden mensen uit de directe omgeving geevacueerd.

Japan heeft ruim vijftig centrales verdeeld over veertien complexen, en op twee plekken in het getroffen gebied staan bij elkaar negen reactoren. Deze zijn allemaal bij het begin van de aardbeving uitgeschakeld.

De Japanse premier liet al snel weten dat er niet gevreesd hoefde te worden voor de centrales, maar berichten later op de dag gaven aan dat dat niet zo makkelijk te zeggen was.  De autoriteiten in Japan hebben de nucleaire noodtoestand uitgeroepen om snel actie te kunnen ondernemen bij eventuele problemen.

Bij een van de reactoren in Onagawa, de meest noordelijke plaats, waren gisteren sporen van brand te zien. Het bleek te gaan om het turbinehuis. De brand was snel geblust.

Verder zuidelijk, in Fukushima, viel de koeling van een van de reactoren korte tijd uit. Daardoor ontstond de vrees voor het lekken van radioactief koelwater. Drieduizend mensen binnen een straal van drie kilometer rond de centrale werden geevacueerd. De kerncentrale wordt beheerd door het elektriciteitsbedrijf van hoofdstad Tokio. Mensen die tot tien kilometer van de centrale wonen, moeten binnen blijven en deuren en ramen gesloten houden.

Na een paar uur werd bekend dat de koeling weer functioneert; volgens de autoriteiten zijn er geen aanwijzingen voor gevaren voor de gezondheid. Japan is voor zijn energiebehoefte in grote mate afhankelijk van kernenergie.


Centrales schakelen zichzelf uit

Interview door Edwin Kreulen

Welk gevaar lopen de Japanse kerncentrales door de aardbeving? Jan Leen Kloosterman werkt bij het Reactor Instituut van de Technische Universiteit Delft en onderzoekt de veiligheid van centrales.

Zijn alle centrales wel op tijd stopgezet?
"De Japanse centrales behoren allemaal tot een relatief nieuw type en ze kennen een hoge mate van veiligheid. De kans op aardbevingen is daar altijd aanwezig, een paar jaar geleden gebeurde het ook. De centrales zijn allemaal voorzien van een detectiesysteem. Bij een bepaalde mate van beweging wordt het proces langzaam stopgezet. Dat verdient de voorkeur voor de kwaliteit van de reactor. Is de beweging echt sterk, dan worden ze onmiddellijk stopgezet. De regelstaven worden dan weer in de kern geschoven. Dat is een kwestie van seconden. Ik ga ervan uit dat deze centrales onmiddellijk buiten werking zijn gesteld, dat kan met zo'n grote aardbeving bijna niet anders. Dat stopzetten gebeurt volledig automatisch, daar hoeft geen mens aan te pas komen."

Is daarmee al het gevaar geweken?
"Voorwaarde is wel dat de koeling actief blijft. Als de stroom uitvalt, treedt direct via noodstroom de noodkoeling op. Het is moeilijk in te schatten wat er gebeurt als de koeling een korte periode uitvalt."

Is brand in de turbine, die werd gemeld bij een van de centrales en inmiddels weer is geblust, schadelijk?
"Van een afstand is dat speculeren. Maar als het echt de turbine is, dan gaat het om een gebouw dat losstaat van de reactorkern. In dat geval is er geen direct gevaar. De kans dat de brand is overgeslagen, lijkt mij echt te verwaarlozen: om de reactor zitten in ieder geval een dikke betonnen wand, een stalen wand en meestal nog een betonnen wand. Maar nogmaals, het blijft gissen, ook de berichten van onze contacten zijn nog te schaars om definitief te zeggen dat er geen gevaar ontstaat."