opinie Door een rapport van het College van Zorgverzekeraars (CvZ) is een oud debat over de kosten van zorg en geneeskunde weer opgelaaid. In menig krantenartikel - onder andere in Trouw - wordt gesteld dat het allemaal draait om de vraag: hoeveel is een mensenleven waard? Of: hoeveel is een QALY (Quality Adjusted Life Year) waard? QALYs zijn het aantal levensjaren dat door een medische ingreep worden gered, gecorrigeerd door de kwaliteit van leven tijdens die jaren.

Nog nooit heeft iemand een zinnig antwoord kunnen geven op dergelijke vragen. Dat komt omdat de 'waarde' waarover het in deze context gaat niet in geld is uit te drukken. Het feit dat iemand ergens bedrag x voor over heeft, betekent niet dat dit het ook waard is. Een miljonair heeft meer geld over voor haar gezondheid dan een arme sloeber, maar dit betekent niet dat haar gezondheid meer waard is. Om de lijn te trekken naar de vergoeding van medicijnen: uit het feit dat een zorgverzekeraar jaarlijks maximaal 80.000 euro wil besteden aan de medicijnen van een patiënt kan men niets concluderen over de waarde van het leven van deze patiënt.

Dit maakt het praktisch onmogelijk en moreel onwenselijk om de vraag 'wat is een QALY waard?' te beantwoorden.

Het is dan ook niet de vraag die we ons moeten stellen. In plaats daarvan zouden we ons eerst moeten afvragen waarom we überhaupt voor zieken in de samenleving zorgen. Het antwoord is solidariteit. Een mens kan zomaar worden gediagnosticeerd met een zeldzame chronische ziekte. De financiële gevolgen hiervan worden daarom grotendeels door de samenleving gedeeld. Dat is wel zo eerlijk.

De vraag die we ons dus moeten stellen is: Waar ligt de grens van onze solidariteit? Mensen met een ernstige zeldzame ziekte hebben net zoveel recht op solidariteit vanuit de samenleving als ieder ander. Ze hebben niet gekozen voor deze ziekte. Dat klinkt als een open deur, maar is wel degelijk relevant. Ze hebben dure zorg nodig, en dat is pure pech. Vanuit het oogpunt van solidariteit zou ik daarom zeggen dat het onethisch is om medicijnen voor bijvoorbeeld de ziekte van Pompe niet meer te vergoeden.

Natuurlijk moeten er keuzes worden gemaakt. Het bedrag dat in totaal aan zorg besteed kan worden heeft een limiet. Het is goed dat hierover wordt gediscussieerd. Uiteindelijk is het een politiek besluit, dat genomen moet worden door onze politici. Van belang is dat zij zich laten leiden door wat het meest menselijk en het meest solidair is. Het is onethisch deze keuzes af te laten hangen van efficiëntie en uit de lucht gegrepen geldbedragen.