De Franse denker Jean-Jacques Rousseau krijgt dit jaar de Spinozalens. Die filosofische prijs wordt ieder jaar uitgereikt aan spraakmakende en actuele denkers. Rousseau's ideeën over democratie zijn relevanter dan ooit, vindt de jury.

Rousseau (1712-1778) schreef gezaghebbende werken als 'Du Contrat Social' uit 1762, over de verhouding tussen het individu en de staat.

Hij boog zich onder meer over het 'maatschappelijk verdrag', het mechanisme waarbij mensen een deel van hun macht overdragen aan, bijvoorbeeld, politici en rechters. De mens zou min of meer altijd bereid zijn om eigen soevereiniteit op te offeren voor een stabiele samenleving.

Machtsverschuiving
Vanwege globalisering en verschuiving van politieke macht van nationale regeringen naar Europa kalft 'het besef van een gemeenschappelijk lot' nu af. Rousseau's ideeën kunnen uitkomst bieden, vindt de onafhankelijke Stichting Internationale Spinozalens.

Zijn gedachten over 'de staat die voor mensen kan zorgen zonder dat zij hun vrijheid verliezen' is 'weer helemaal actueel'. Volgens Rousseau konden rechtvaardige democratische instituties de burger beschermen én zorgen voor burgerlijke beschaving. Daardoor hebben ze een 'opvoedende werking'.

Lesbrief
De stichting verspreidt binnenkort op scholen voor voortgezet onderwijs een lesbrief over Rousseau. Die zou ruim 10 duizend scholieren bereiken.

Het is de eerste keer dat de Spinozalens wordt uitgereikt aan een overleden persoon. De komende jaren gaat de prijs beurtelings naar een levende en dode denker. Zo kan de stichting het filosofisch debat vaker aanjagen en staan oude ideeën vaker in het zonnetje, legt woordvoerder Annechien Visser uit.

De prijs ging eerder al naar onder meer de cultuursocioloog Richard Sennett (2010) en de politieke filosoof Michael Walzer (2008).