Praten over regen en hitte, dat doen we omdat het moet. Weerpraatjes gelden als banale gespreksstof voor wie niets te melden heeft. Waarom eigenlijk? Het weer heeft uitstekende papieren.

In het filosofiehoekje van The New York Times beschrijft filosoof Justin Smith hoe 'weer' eeuwenlang synoniem was aan 'tijd'. In de Franse taal bestaat die dubbele betekenis nog steeds. Het woord 'temps' laat zich op twee manieren uitleggen.

Ritme
Toevallig was dat niet. Voor klassieke filosofen was de tijd het 'ritme' van de natuur. Het verloop van dag naar nacht, eb en vloed, jaargetijden: ze vormden letterlijk een machtige biologische klok.

Door de opkomst van exacte tijdmeting raakte die klok in onbruik. Tijd werd abstract en absoluut, schrijft Smith. Filosofen vonden dat interessant: zij dichtten het begrip veel belang toe. Heidegger zocht fanatiek naar een verband tussen 'tijd' en 'zijn' en Kant noemde 'tijd' een pure kennisbron.

Boeren
De biologische 'weertijd' was enkel nog iets voor ouderwetse werklui. Alleen zij hadden immers nog oog voor getijden en zonsopgangen. Het begrip gold al snel als triviaal en niet-filosofisch.

Begrijpelijk, vindt Smith. Maar toch: waarom vinden we praten over het weer triviaal? Is het weer niet bij uitstek fundamenteel voor ons bestaan?

Smith gebruikt de spanning om orkaan Irene als voorbeeld. Amerika wachtte met ingehouden adem, schrijft hij. De tijd leek geheel bepaald te worden door de grillen van het weer.

Noodweer
Ook Nederlanders zijn vatbaar: wij raken regelmatig in de ban van aankomend noodweer. Eerder deze zomer leefde ons land ongeduldig toe naar regen en onweer dat een einde moest maken aan drukkende hitte.

Dat noodweer zou 's avonds beginnen, meldde het KNMI. Of misschien 's ochtends. Of nee, toch 's avonds. Nieuwssites en Twitter-gebruikers leken een dag lang over niets anders te spreken.

Op zulke momenten krijgt het weer volgens Smith min of meer zijn oude definitie terug. Het gespannen volgen van getijden, buien en winden is als het bestuderen van de tijd zélf. Vreemd is dat niet. Want wat is er nu belangrijker voor aardse wezens dan de veranderingen in onze atmosfeer?