opinie Bekende en minder bekende Nederlanders kiezen hun persoonlijke motto, leefregel of ultiem inspirerende zin. Vandaag de schrijver Maarten van Buren.

'Een jaar of dertig geleden had ik een verhouding met een getrouwde vrouw. Ik was toen beginnend medewerker op de universiteit. Het is begonnen toen ik haar meevroeg naar het bal van de roeivereniging. Ik herinnerde me dat als het begin van onze grote affaire. Zij heeft heel veel voor mij betekend. En als je ouder wordt, heb je de neiging een pantheon van grote gevoelens te maken. Iemand glinstert dan in een kastje, als het ware. Ik ben die verhouding gaan beschrijven in mijn nieuwe boek 'Iris', omdat ik wilde doordringen tot die grote liefdesgevoelens. Aan de hand daarvan kom ik meer te weten over mijn verlangens. Zo eigen ik mezelf toe.

Terugkijkend ontdek je dat de werkelijkheid niet overeenkomt met je herinneringen. Ik was haar gaan zien als de ster die mij van meet af aan bestraalde. Maar toen ik oude agenda's indook, kwam ik bij de vermelding van het bal ook een afspraakje met een andere vriendin tegen. Dat was ik helemaal vergeten. Doordat die ene vrouw zo'n grote rol is gaan spelen in mijn leven, wilde ik dat niet meer weten, heb ik het uitgewist. We maken de werkelijkheid daarmee hanteerbaar en overzichtelijk voor onze geest. We maken het mooier. Maar we moeten het beeld scherper krijgen door de dingen onder ogen te durven zien. Alleen dan kun je doordringen tot jezelf.

"Afgelopen zomer, op de camping in Frankrijk, las ik de brieven van de filosoof Seneca uit de eerste eeuw aan zijn jongere vriend Lucilius. Ik trof er zo'n zin in aan die ik eigenlijk zelf had willen zeggen: 'Eigen jezelf toe'. Hij slaat de spijker op zijn kop, zo vind ik dit van jongs af aan ook al. Zorg ervoor dat alle verplichtingen, je beroep, de mensen om je heen, je niet verstrooien in verbrokkelde bezigheden. Maar zorg dat je jezelf verzamelt. Dat je een samenhangend geheel wordt.

"Die zin heeft heel veel waarde voor mij. Twee jaar geleden heb ik een boek geschreven over mijn depressies. In een depressie verlies je jezelf. Het is de tegengestelde beweging van waar Seneca toe oproept. Hij geeft de raad: ontplooi jezelf. Dat betekent ook: neem initiatieven. Mij wekt dat op om uit mezelf te treden, of uit mijn stoel. Het behoedt me voor het moeras. Natuurlijk is een depressie een fatale vicieuze cirkel. Maar die moet je doorbreken door tegen de natuurlijke loop van de dingen op te staan. Ik dwing me dan om mijn fietskleren aan te trekken. En als je je ontplooit in de ruimte, met een wandeling of een fietstocht, gaan de stofjes in je lichaam vanzelf stromen, de neurotransmitters vullen je hersenen.

"Bij het lezen van Nietzsche overkomt me hetzelfde. Dan pakt hij me bijna letterlijk bij de knopen van mijn revers, schudt me door elkaar: het is tijd dat wij iets gaan doen.
"Ik spreek mezelf voortdurend toe. Ook toen ik nog een gereformeerde jongen was las ik al veel, en ging ik op die manier met teksten om. Maar op een gegeven moment, toen ik in de derde klas van de middelbare school zat, trof een tekst van Sartre mij zo, dat ik stante pede van mijn geloof viel. Het was een soort gat. Vanaf dat moment stond ik er zelf voor, moest zelf in beweging komen. Ineens was er een grenzeloze vrijheid, waardoor ik mezelf moest ontwikkelen.

"Wie maar accepteert wat er om je heen gebeurt en alles voor waar aanneemt, raakt versnipperd in beuzelarijen. Als je niet duidelijk een lijn trekt en besluit: dit en dat wil ik doen om mijzelf te verwezenlijken, zijn er ogenblikkelijk tien familieleden, collega's of vrienden die het voor jou bepalen. Dan laat je je willoos meevoeren in wat je wordt voorgeschreven. Zo raakt je leven volstrekt vervreemd van jezelf.

"Seneca zegt: je hebt maar beperkte tijd. Laat je niet afleiden door de mensen om je heen. Kap ze af. Je hebt een veel belangrijkere verplichting, namelijk zorgen voor jezelf. Je kunt alleen maar iemand worden als je barrières zet. Doe de deur dicht en draai hem op slot. Stuur iedereen weg die zegt 'Heb je heel even?' Je moet bezig zijn jezelf toe te eigenen. Voor mij is dat het hoogste wat je in dit leven kunt bereiken."

Maarten van Buuren (1958) is schrijver en hoogleraar Franse Letterkunde. In maart verschijnt zijn debuutroman 'Iris' bij Uitgeverij de Arbeiderspers.