Het was een aanklacht tegen het nihilisme in Europa, zei kardinaal Peter Turkson over de video die hij afgelopen zaterdag tijdens een vrij discussieuurtje van de synode in Rome vertoonde. Maar zo werd het filmpje dat op dramatische toon waarschuwt voor de snelle islamisering van Europa niet opgevat. De 262 aanwezige bisschoppen zagen vooral een opruiende anti-moslimvideo en reageerden geschokt.

Kardinaal Turkson, de voorzitter van de Vaticaanse raad voor gerechtigheid en vrede, ging direct door het stof. Ook het Vaticaan nam gisteren afstand. In een verklaring stelde Rome dat de video noch de mening van de synode noch die van het Vaticaan vertegenwoordigt. 'Waarom een van de curie-kardinalen deze anti-islamitische propaganda wilde tonen is volslagen onduidelijk', stelde Vaticaan Radio in een commentaar.

Turkson, die volgens het Britse The Guardian wordt gezien als mogelijke toekomstige paus, heeft eerder al aangegeven dat een discussie met moslims op theologische gronden onmogelijk is. Paus Benedictus XVI daarentegen heeft altijd benadrukt wel open te staan voor een dialoog met islamieten. Al kreeg hij in 2006 wel veel kritiek vanuit de islamitische wereld op zijn Regensburglezing. Daarin verwees Benedictus XVI naar een kritische passage over de profeet Mohammed.

Wat Turkson wel met zijn vertoning heeft bereikt, is dat de islam bovenaan de agenda is beland van de drie weken durende conferentie. Maar de discussie verloopt niet in een sfeer van verdachtmakingen. Volgens aanwezigen op de synode willen de bisschoppen geen karikatuur maken van de islam. Een bisschop uit het Midden-Oosten stelde zelfs voor een theologie te ontwikkelen waarin rekening wordt gehouden met de aanwezigheid van de islam.

De video die voor zoveel opschudding zorgt in Rome, is al in 2009 door iemand met de alias Friendofmuslim op YouTube gezet. Daar is het ondertussen ruim 13 miljoen keer bekeken. Volgens critici klopt er weinig van de cijfers die in het filmpje worden aangehaald. Zo zouden Franse vrouwen gemiddeld 1,8 kinderen krijgen en moslimvrouwen 8,1, iets dat onmogelijk is vast te stellen aangezien Frankrijk geen officiële gegevens bijhoudt over de religieuze achtergrond van haar inwoners.