Archeologen én bedrijven azen op de Afghaanse Mes Aynak-mijn. De Boeddhabeelden die er liggen opgeslagen zouden van ongekend historisch belang zijn. Volgend jaar moeten de archeologen plaatsmaken: mijnbouwers willen naar koper graven.

Het is een pijnlijk dilemma. De mijn ten zuiden van Kaboel bevat naar verwachting genoeg koper om er jarenlang te kunnen graven. Dat zou, zeker met de hoge koperprijzen van het moment, een miljardenindustrie opleveren. Op de mijn ligt mogelijk nog waardevoller materiaal: een 2600 jaar oude boeddhistische tempel, beelden en manuscripten.

Het belang van dat culturele erfgoed zou zich moeilijk laten overschatten. Volgens sommige archeologen is Mes Aynaks waar van grotere historische waarde dan Machu Picchu, de bewaard gebleven Incastad in Peru.

Het gebied zou een commercieel centrum zijn geweest. Eerdere bewoners verkochten er waarschijnlijk op grote schaal boeddhistische waar aan het oosten.

Koper delven
De bodem bevat genoeg schatten om jarenlang te kunnen graven, stellen archeologen. Dat plezier is ze waarschijnlijk niet gegund. China Metallurgical Group, een door de Chinese overheid gesteunde mijnbouwfirma, verwierf in 2007 het recht om in de mijn koper te delven.

Aanvankelijk zou het bedrijf daar in 2009 mee beginnen. Omdat hun werk de culturele bodemschatten waarschijnlijk vernietigt, beloofden de Chinezen drie jaar uitstel. Die extra tijd is nu bijna om, meldt TIME deze week. In 2012 gaan de mijnen alsnog open.

Behoefte
Boeddhistische waar die dan nog in de grond zit, gaat tijdens het kopergraven waarschijnlijk verloren. 'Het lijdt weinig twijfel dat de Boeddhabeelden op de lange termijn waardevoller zijn dan koper', vertelt archeoloog Laura Tedesco van het Amerikaanse werelderfgoedprogramma aan TIME. 'Maar momenteel heeft het land behoefte aan koper.'

Dankzij steun van onder meer de Wereldbank kunnen de archeologen hun werk deels op locatie voortzetten en een museum openen. De mijnbouw is niet de eerste bedreiging voor Mes Aynaks culturele reserves. Al-Kaidastrijders zouden beelden uit het gebied op de zwarte markt hebben verhandeld.