'Het maakt niet uit wie wint'

In het oosten van Duitsland wordt de slag gestreden tussen bondskanselier Schröder en rivaal Stoiber. Hoeveel verliest de SPD bij de verkiezingen in Saksen-Anhalt?

MAAGDENBURG - Op de Domplatz van Maagdenburg houdt een echtpaar een spandoek omhoog. 'Nooit meer socialisme' staat erop. Hans-Egbert von Arnim: ,,Mijn familie, een oud Pruisisch geslacht, is hiervandaan verdreven door de communisten. Meteen na de Wende zijn wij teruggekomen.'' Maar nu komen de erfgenamen van de communisten misschien weer in de regering: na acht jaar een SPD-minderheidsregering te hebben gedoogd, wil deze PDS nu echt meeregeren. Door de economische neergang kan deze partij morgen flink gaan scoren.

Saksen-Anhalt is de armste deelstaat van Duitsland. Maar mensen als Heinrich Droste blijven kansen zien. Deze West-Duitser heeft een paar bedrijven gekocht in de enige oude buurt van Maagdenburg die oorlog en communisme heeft overleefd. Trouwens, zijn Nederlanders geen goede kooplui? Hij heeft hier nog een bakstenen fabriekje in de aanbieding; ,,Kijk, daar kan zo een Nederlandse winkel in.''

Even verderop in deze straat zit al een Nederlander: Ruud Zillig. Die is hier echter niet gekomen vanwege de mooie kansen die Maagdenburg biedt, hij is hier door de banken heengehaald om het bijna failliete Plaza-hotel te redden. Zillig: ,,Hier in de straat staan 150 winkels leeg, in de stad zijn 30000 lege woningen. In 1992 was dit hotel een goudmijn. Daarna openden er zoveel hotels, dat er inmiddels 2000 hotelbedden zijn. Maar voor wie?''

De werkloosheid is in Duitsland het grote thema, en nergens is die hoger dan in Saksen-Anhalt. Ruud Zillig: ,,Iemand met een baan is al een halve koning in Maagdenburg. Mensen boven de 45 jaar doen alles, volgen elke cursus die nodig is om werk te vinden. Maar bij de jonge generatie is het omgekeerd, die zegt: 'Bekijk het, ik krijg toch geen werk'.''

Hans-Egbert von Arnim vreest dat door de werkloosheid velen gaan stemmen op 'de communisten', zoals hij de PDS noemt. ,,Ik begrijp dat werkloosheid erg is. Maar met de PDS wordt het alleen maar erger, die schrikt investeerders af. Daarom is de nieuwe BMW-fabriek ook naar Leipzig gegaan en niet naar Maagdenburg.''

Velen trekken weg uit deze stad, zoeken werk in het westen. Alleen Andrew Toms is de omgekeerde weg gegaan. Deze Brit is in 1990, vanwege de werkloosheid destijds in Engeland, naar Maagdenburg gekomen en heeft een vertaalbureau. ,,Maagdenburg is een stad waar je veel mee kunt beginnen, de structuren zijn hier nog niet zo vastgelegd.'' Zeker, de stad is gesloten en in zichzelf gekeerd. ,,Maar de mensen zijn niet zozeer tegen buitenlanders, ze zijn tegen alles wat vreemd is. Een katholiek heeft het hier ook moeilijk.''

Door het centrum van de stad komt zo'n katholiek aangelopen; het is Edmund Stoiber, met een sleep cameraploegen achter zich aan. De kandidaat-bondskanselier van de christen-democraten, afkomstig uit het rijke München, komt hier, in deze stalinistisch heropgebouwde stad, over als een man van Mars.

Dan draait een rood busje van de PDS de straat in, helemaal vol met trommelende Afrikanen die een tekst rappen met veel 'PDS' erin. De erfgenamen van de partij die ooit een Muur om dit land heen bouwde, zijn nu voor open grenzen en houden van elke immigrant.

In Saksen-Anhalt begint de strijd om de Bondsdagverkiezingen van september. Vier jaar geleden hielp het oosten Gerhard Schröder (SPD) in het zadel; op wie de zwevende kiezers van het oosten nu hun hoop vestigen, is nog open. De SPD staat op verlies, maar Stoiber is hier ook niet geliefd. Alle Duitse toppolitici komen dezer dagen naar Maagdenburg in de hoop dat vacuüm te vullen.

,,Ze zijn hier allemaal: Stoiber, Schröder, Fischer'', zegt Dagmar Hase. In haar luxe sportwagen rijdt deze zwemster, de enige Duitse die na de ondergang van de DDR nog olympisch goud won, naar de buitenwijk Olvenstedt. Daar, te midden van de flats, staat de ruïne van een molen die zij met haar vriend Holger König heeft gekocht. König gebaart enthousiast: ,,Kijk, hier willen we een klein restaurant van maken. De mensen in die volkstuintjes daar kunnen dan wat komen drinken, en als hier de barbecue rookt zullen de mensen op de balkons -hij wijst op een tegenovergelegen flatwand- ook wel zin krijgen eens langs te komen.''

Karlheinz Neubauer houdt ook de moed erin. Na enige tijd ondernemer in onroerend goed te zijn geweest, is deze vijftiger zich nu op kosten van het arbeidsbureau aan het omscholen. Alleen op de gang naar de stembus vestigt Neubauer geen hoop meer. Wat zou stemmen moeten uitmaken? ,,Niets. Niets maakt het uit wie wint, want de problemen zijn onoplosbaar.''