KPN met miljardenafschrijving 'kampioen creatief boekhouden'

Telecomconcern KPN, dat vanmorgen zijn cijfers over het afgelopen jaar zal presenteren, is ,,koploper creatief boekhouden onder de Nederlandse multinationals''. Dat stelt P.P. de Vries, directeur van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB), in reactie op onder meer de afboeking van 13,7 miljard euro die KPN donderdag bekendmaakte. Het Nederlandse concern meent dat zijn Duitse mobiele dochter E-Plus veel minder waard is dan de 19 miljard euro die KPN er in december 1999 voor betaalde.

,,Wij drongen een jaar geleden al aan op een grote afboeking op E-Plus. Je hoefde geen Einstein te zijn om toen al te zien dat dat nodig was, maar KPN hield vol dat het niet hoefde. Eind vorig jaar werd vervolgens een afschrijving van 9 tot 11 miljard in het vooruitzicht gesteld. Wij meenden dat dat bedrag in de cijfers van 2001 verwerkt moest worden, KPN stelde echter dat de Amerikaanse beursautoriteiten dat niet zouden toestaan. Nu blijkt dat er 13,7 miljard wordt afgeboekt, en dat die last toch wordt verwerkt in de boekhouding over het afgelopen jaar.''

De extra grote afschrijving is mede mogelijk omdat KPN er een 'boekwinst' van 6,8 miljard tegenover kan stellen. Die is gemaakt omdat KPN een verplichting aan BellSouth, de oorspronkelijke eigenaar van E-Plus, vorige week voor 712 miljoen heeft afgekocht, terwijl die verplichting voor 7,6 miljard op de balans stond.

Volgens De Vries valt die boekwinst niet in de categorie 'normaal boekhouden', en bewijst het eens te meer dat KPN in Nederland kampioen creatief boekhouden is. ,,Het bedrijf schrijft ook niet af wat nodig is, maar wat mogelijk is. Er staat nog altijd voor 15 miljard aan immateriële activa op de balans, onder meer voor UMTS-licenties. KPN wil daar pas op afschrijven als het systeem in gebruik wordt genomen. In feite kun je echter nu al vaststellen dat die 15 miljard niet meer reëel is. De waarde zou zelfs wel eens nul euro kunnen zijn. Er hangen dus nog wel meer grote afboekingen in de lucht.''

Dat beleggers niet zenuwachtig zijn geworden van de enorme afboeking, is volgens De Vries vooral omdat ze die afboeking al hadden zien aankomen: ,,Maar KPN gaat nu wel een enorm verlies over vorig jaar melden, en dat zouden de bestuurders en commissarissen zichzelf toch moeten aanrekenen.''

De enorme afboeking heeft tot gevolg dat KPN de komende jaren minder hoeft af te schrijven op E-Plus, wat het netto-resultaat verbetert. De Vries denkt echter niet dat het de nieuwe topman A.Scheepbouwer om dat effect te doen is geweest. ,,Beleggers zullen hem toch vooral beoordelen op de winst voor afschrijvingen. Als hij erin slaagt dit jaar voor het eerst weer een kwartaal met zwarte cijfers te presenteren, zal hij veel hebben bereikt in de ogen van de investeerders.''