Ook na tijdperk-Milosevic blijft het ploeteren voor onafhankelijke radiozender B92

Natuurlijk, niemand kan toveren. ,,Alleen een wonderdokter had Joegoslavië in een jaar uit het moeras kunnen trekken,'' zegt Veran Matic, hoofdredacteur van radiostation B92, dat onder het regime van Slobodan Milosevic wereldwijd naam verwierf als onverschrokken, onafhankelijk medium. Maar de immense problemen van het land zijn niet voldoende om de slakkengang waarin de veranderingen zich, in zijn ogen, voltrekken, te verklaren. ,,De geest van het oude regime waart nog steeds rond'', moet hij dagelijks constateren. ,,Op alle niveaus.''

Hij kan dicht bij huis blijven om zijn stelling te illustreren. Neem collega-journalisten van RTS, de staatsradio- en televisie. ,,Ze zijn gewoon aan de andere kant gaan staan. Eerst waren ze pro-Milosevic, nu pro- het nieuwe regime. Ze stellen geen vragen, ze geven slechts door wat een minister of kabinetschef op een persconferentie zegt.''

Weliswaar is hun verslaggeving iets minder eenzijdig dan vroeger, maar dat komt, aldus Matic, omdat een duidelijke machtsstrijd gaande is, tussen -grofweg- aan de ene kant Joegoslavisch president Kostunica en anderzijds Servisch premier Djindjic. ,,Veel journalisten voelen de onbedwingbare neiging om ergens bij te horen. Dus kiezen ze voor een van de twee. Ze beseffen niet, of willen niet beseffen, dat hun taak is het kritisch volgen van het gezag, wie dat ook uitoefent.''

Van de behoefte ergens bij te willen horen heeft Matic -met drie collega's in Nederland om politici hier over de ontwikkelingen in Servie te berichten- nooit last gehad. In 1990 stond hij aan de wieg van B92, dat professionele en objectieve journalistiek wilde bedrijven en opkwam voor de vrijheid van informatie. In het Joegoslavië/Servië van Milosevic werd dat bepaald niet gewaardeerd. Twee keer werd het station gesloten, het kreeg hoge boetes opgelegd, journalisten werden bedreigd. Door de onverstoorbare wijze waarop B92 toch informatie bleef verspreiden -tijdens de Kosovo-crisis nam het zijn toevlucht tot internet- werd de zender symbool van vrijheid en verzet. Overleven kon het station echter alleen dankzij de nodige financiële en andersoortige hulp uit het buitenland.

Die hulp is, zo moet Matic tot zijn spijt constateren, nog steeds nodig. ,,Natuurlijk is ons doel onszelf te kunnen bedruipen. We willen winst maken, ook omdat we bepaalde projecten willen blijven doen die alleen maar geld kosten''. Hij verwijst in dit verband onder meer naar de conferentie die B92 eerder dit jaar organiseerde onder de titel 'In search of Truth and Responsability', waarin werd gesproken over de Servische rol in de Balkan-drama's van het afgelopen decennium. ,,Het nieuwe regime geeft ons echter geen mogelijkheden.''

Nee, de nieuwe machthebbers zijn niet zo openlijk vijandig als hun voorgangers tegen wat nog altijd de 'onafhankelijke media' heten. De beruchte mediawet uit het Milosevic-tijdperk, die enorme boetes stelde op het regime onwelgevallige uitlatingen, werd meteen na de gebeurtenissen van 5 oktober ingetrokken. Daarbij is het echter gebleven. Matic: ,,Wij moeten de concurrentie met RTS aan, maar dat kunnen we niet, omdat die door het verleden een enorme voorsprong heeft''.

B92 verlangt al jaren naar uitbreiding van zijn frequentie. Nu is het station alleen te horen in Belgrado en Vojvodina. ,,We willen over heel Servië uitzenden, ook omdat we dan voor veel meer adverteerders aantrekkelijk zijn''. De frequentieverdeling is echter op 5 oktober vorig jaar 'bevroren'. Het nieuwe regime wil pas over een nieuwe verdeling praten als er een nieuwe mediawet is. Matic: ,,Er ligt al tijden een voorstel, waarschijnlijk gaat daar deze maand over gepraat worden. Maar dat gebeurt alleen omdat we enorm veel druk hebben uitgeoefend. Niets gebeurt vanzelf.'' En stiekem had hij dat een jaar geleden toch anders verwacht.