Politieke druk op Duisenberg stijgt

Wim Duisenberg moet de oordopjes weer uit de kast halen. Aan de vooravond van de top van Europese ministers van financiën in Malmö roepen politici om een renteverlaging. Ze zullen de president van de Europese Centrale Bank dit weekeinde stevig testen of hij echt zo ongevoelig is voor politieke druk op zijn beleid.

En Duisenberg heeft al aardig wat pressie te verduren. Het IMF, de Oeso, vakbonden, bedrijven en banken vinden al dat de ECB de rente moet verlagen. Nu de Amerikaanse centrale-bankvoorzitter Greenspan woensdag plots de rente met 0,5 procent heeft verlaagd naar 4,5 procent, is de druk aanzienlijk groter geworden. De ECB is de laatste grote centrale bank in de wereld die dit jaar nog niet de rente heeft verlaagd.

Tot nog toe blijft Duisenberg stoïcijns onder de kritiek. ,,Ik hoor het wel, maar ik luister niet'', zei hij vorige week toen hij bekendmaakte de rente gelijk te houden op 4,75 procent. Hij vindt de angst voor een wereldwijde economische recessie overdreven. Maar dat was voor de verrassingsactie van Greenspan.

Europese politici grijpen de zet van Greenspan aan om ook in Europa de rente omlaag te krijgen zodat de Europese economie harder kan groeien. Zelfs de huidige voorman van de ministers van financiën van de eurolanden, de Belg Didier Reynders, hintte deze week naar een lager tarief. Hij zei het in Malmö over de kwakkelende wereldeconomie te willen hebben. ,,Tegen deze achtergrond, moet de ECB haar verantwoordelijkheid nemen'', stelde hij. Ook zijn Oostenrijkse collega Grasser pleitte deze week ongebruikelijk openlijk voor een lagere rente. De Duitse minister Eichel toonde zich erg enthousisast over de Amerikaanse actie. En de Fransman Fabius liet nog eens weten dat het met de inflatie in de eurolanden toch erg meevalt.

Uit de toenemende politieke druk blijkt dat de eurolanden er nog altijd niet aan gewend zijn dat de ECB de dienst uitmaakt als het om de rente gaat. Dat instrument hebben ze volledig uit handen gegeven. Vooral de landen die voorheen grote politieke invloed op hun centrale banken toelieten, zoals Frankrijk, hebben het daar moeilijk mee.

Het bijt des te meer nu de vooruitzichten voor de wereldeconomie onzeker zijn. Duisenberg blijft erbij dat de economie van de eurolanden dit jaar met 2,7 procent procent groeit. Maar door de paniekerige signalen uit de VS, slaan de zenuwen her en der in Europa ook toe.

Het lijkt daarnaast alsof sommige Europese politici er spijt van hebben dat ze Duisenberg slechts een beperkte opdracht hebben gegeven. Hij moet in de eerste plaats de inflatie bestrijden. Pas daarna kijkt de ECB naar de algemene economische ontwikkeling. Amerikaan Greenspan heeft een bredere taakomschrijving. Vandaar dat hij met een inflatie van rond de 3 procent toch de rente kan verlagen.

Voor Duisenberg zit zo'n frivoliteit er niet in. De Europese inflatie blijft met 2,6 procent ruim boven de 2 procent hangen die de ECB nog verantwoord vindt. De rente kan dus niet omlaag, als de ECB consequent is. Prettig voor de Nederlander is dat de onaantastbaar geachte Greenspan inmiddels ook onder zware druk van buiten staat. De Amerikaan krijgt het verwijt dat hij niet snel genoeg heeft ingegrepen om de VS voor een scherpe teruggang te behoeden.

Niettemin wachten Duisenberg nog vele pogingen van politici die zijn beleid willen beïnvloeden. Dat is het gevolg als twaalf nationale staten een muntunie willen vormen.