Fusiepartij kan meedoen in formatie

Hoe manifesteren de politieke partijen zich de verkiezingscampagne? In een serie portretten van de partijen vandaag als eerste de ChristenUnie.

ZWOLLE - Buiten zetten supporters de binnenstad van Zwolle op te stelten om de promotie van FC Zwolle naar de eredivisie te vieren. Binnen, in het christelijk jeugdcentrum Palco, ondervragen jongeren van de Christen Unie hun lijsttrekker, Kars Veling, op het scherpst van de snede. ,,Willen jullie niet liever naar buiten?', informeert Veling. Nee, eerst willen ze van hem weten hoe ver hij bereid is te gaan met compromissen in kwesties als euthanasie en abortus.

Die vraag is actueel nu de ChristenUnie, de federatie van GPV en RPF, deze zomer wellicht een rol speelt in de kabinetsformatie. Ook Veling houdt daarmee rekening als in de formatie de mogelijkheid van een 'sociale coalitie' van zijn partij met PvdA, CDA en GroenLinks aan de orde komt. Voor alle drie heeft de ChristenUnie aantrekkelijke kanten. Met de PvdA heeft de nieuwe partij wensen op het terrein van de sociale zekerheid gemeen, het CDA kan de ChristenUnie erbij willen hebben vanwege de confessionele verwantschap, GroenLinks en de ChristenUnie herkennen zich over en weer in hun ecologische programma's. Daartegenover staat volgens Veling dat GroenLinks 'uitgesproken paars' is in vraagstukken waarin het zelfbeschikkingsrecht van het individu in het geding is.

De Zwolse jongeren zijn beducht dat hun lijsttrekker zich al te rekkelijk zal opstellen en in dezelfde fout vervalt die het CDA volgens hen destijds maakte. De christen-democraten waren meer dan 75 jaar onafgebroken aan de macht en niettemin heeft Nederland de meest libertijnse wetgeving op het terrein van euthanasie en abortus, als gevolg van de compromissen waartoe het CDA bereid was.

,,Het CDA sloot compromissen in de verkeerde richting, om te voorkomen dat het nóg erger zou worden', zegt Veling. ,,Daartoe moeten wij niet bereid zijn.' Met twee voorbeelden maakt hij dat duidelijk. ,,Stel dat de legalisatie van de pil van Drion dreigt. In een regeerakkoord kunnen we afspreken dat de invoering voorzichtig, onder allerlei voorwaarden gebeurt. Dan zal ik dat toch niet doen. Dat is een compromis in de verkeerde richting. Stel nu, dat we de praktijk van abortussen uit het ziekenhuis kunnen bannen en beperken tot speciale klinieken. Dat is een compromis in de goede richting en dan zal ik dus vóór stemmen, hoewel de ChristenUnie abortus op zichzelf als kwaad ziet.'

Niet alleen de kans op regeringsdeelname dwingt de ChristenUnie tot dit soort zelfonderzoek. Zij moet ook bij zichzelf te rade doordat de kiezersgroep die zij bereikt, breder is dan de electorale basis van de twee federatiepartijen RPF en GPV. Ook niet-gelovige kiezers die zich zorgen maken over het verval van normen behoren tot het potentiële electoraat. Na een uitzending van Barend en Van Dorp vertrouwde zelfs Jan Mulder Veling toe vanwege diens standpunt over euthanasie te zijn gecharmeerd van de ChristenUnie. ,,Maar kun je die God er niet buiten laten?' voegde hij eraan toe. Veling: ,,Dát kun je van mij natuurlijk niet vragen. Het geloof is geen jas die je naar believen aan- of uittrekt.'

Tegelijk moet de ChristenUnie rekening houden met de evangelische christenen in haar achterban, die in de politiek meer hechten aan getuigen dan aan concrete resultaten. Sterker dan de traditionele calvinistische achterban, zijn ze gericht op het gevoel, de persoonlijke overtuiging. In de vroegere Bijlmer heeft de ChristenUnie bij de gemeenteraadsverkiezingen voor het eerst een zetel behaald, vooral dankzij de steun uit de overwegend zwarte evangelische gemeenschap in Zuid-Oost. De ChristenUnie werkt er hard aan ook op andere plaatsen een doorbraak te maken naar de evangelische kiezer.

De paar zwarte belangstellenden op een verkiezingsavond in het vrijgemaakte kerkje in Amsterdam-Oost waren een tikje teleurgesteld. Een lid van de pinkstergemeente had zich verbaasd over de discussie over abortus en euthanasie. Hij hoorde alleen maar dat er 'substantiële stappen in de goede richting' moesten worden gezet. Waarom, vroeg hij zich af, had niemand gezegd dat God wonderen kan verrichten en dat christenen erop mogen vertrouwen dat Hij deze wetten kan terugdraaien?