Geharrewar over verbod Eta-partij

Batasuna is niet meer. Dat is níet het resultaat van de inspanningen van de Spaanse premier José Maria Aznar om de de politieke vleugel van de Baskische terreurbeweging Eta te verbieden, maar wel een gevolg daarvan.

De Eta-partij is deze week, voor de vierde keer in haar historie, van naam veranderd, om uitsluiting te voorkomen. In beweging blijven is het motto, nu er vrijwel zeker een wet komt die het mogelijk maakt partijen te verbieden, die steun geven aan terrorisme als van de Eta.

De basis voor zo'n wet is de overeenstemming tussen Aznars Partido Popular en de grootste oppositiepartij, de socialistische Psoe, dat er geen reden meer is om aan te nemen dat voormalig-Batasuna een normale democratische partij wil worden. Die hoop vervloog toen Eta begin 2000 zijn bestand opblies. PP en Psoe sloten daarop een antiterrorismepact.

Er mag dan overeenstemming zijn dat de wet er moet komen, de totstandkoming verloopt niet gladjes. Zo weigeren de socialisten de plannen van Aznar voetstoots over te nemen. Ze spreken van een dictaat. De premier beschuldigt de Psoe op zijn beurt van 'obstructie'.

Een belangrijk geschilpunt is de vraag wie een uitsluitingsprocedure kan beginnen. Aznar vindt dat de politiek dat moet zijn. Vijftig afgevaardigden of vijftig senatoren moeten het hooggerechtshof kunnen vragen een partij te verbieden. Een speciaal tribunaal met leden van dat hof zal vervolgens oordelen. De Psoe vindt dat alleen de hoogste aanklager zo'n zaak kan aanbrengen.

Een partij zou op drie gronden uitgesloten kunnen worden: Als de groepering gebruik van geweld verdedigt, veroordeelde terroristen op haar kieslijst zet, of de grondwet niet onderschrijft. Alle drie zijn van toepassing op voorheen-Batasuna. De partij is de spreekbuis van Eta, leider Arnaldo Otegi zat vast wegens Eta-activiteiten, en de radicale nationalisten erkennen de grondwet niet.

De regering-Aznar heeft al aangekondigd de club aan te pakken als de wet erdoor is. Het staat nog te bezien of dat ook lukt. Eerdere pogingen de Eta-partij uit te sluiten, stuitten op het hooggerechtshof. En het zou moeilijk zijn de partij van radicale Basken aan te pakken met de nieuwe wet, omdat die volgens de grondwet niet van toepassing zou kunnen zijn op oude feiten.

Ex-Batasuna neemt geen risico. De partij heet nu Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Sozialista Abertzaleak, oftewel: de socialistische nationalisten van Alava, Biskaje en Guipuzcoa, de drie provincies in Spaans Baskenland. Dat heeft de woede gewekt van zowel Baskische socialisten als gematigde nationalisten in de PNV. De eersten vinden het ongepast dat het woord 'socialist' in de naam voorkomt, omdat ABGSA verdedigt dat Eta socialistische raadsleden vermoordt. En de PNV'ers vinden dat PNV'ers de ware Baskische nationalisten zijn.