'Kort haar, geen seks en natuurlijk catechisatie'

De pastorie heeft haar sporen nagelaten. In de aanloop naar de Dag van het domineeskind, 26 oktober in de Nieuwe Kerk, portretten van min of meer bekende pastoriekinderen. Vandaag: fotograaf Anton Corbijn.

,,Ik ben altijd on the road. De afgelopen weken was ik in Sjanghai, daarna ben ik doorgereisd naar Amerika en nu zit ik net weer thuis in Londen. Die behoefte aan reizen en het verlangen naar telkens een andere omgeving, zaten er al vroeg in. Als jongetje ging ik al graag met mijn vader mee als hij moest preken in een van de dorpen rond Strijen. Het vreemde en onbekende trokken me, niet de kerkdienst. In het bankje van de ouderlingen zat ik mijn slaap en verveling te onderdrukken, want ik snapte meestal weinig van wat er werd gezegd. Pepermunt speelt hierdoor nog steeds een grote rol in mijn leven.

Ik groeide op in een zeer gelovig gezin; ik ben de oudste van vier, heb nog twee broers en een zus. Hoewel ik mijn ouders beslist niet als streng zou willen stigmatiseren, heb ik de sfeer in huis wel als zodanig ervaren. Maar dat heeft vast ook te maken met de omgeving waarin ik ben opgegroeid. In Strijen in de Hoekse Waard, de eerste gemeente van mijn vader, ging het er niet bepaald vrolijk aan toe. Altijd hoor je van domineeskinderen dat er zoveel volk over de vloer kwam, maar dat was bij ons niet het geval. Goed, er kwam wel eens een boer langs met een pas geschoten haas of er werd melk afgeleverd bij de achterdeur. Ook kwamen collega's van mijn vader over de vloer. Maar meestentijds was het maar een saaie boel.

Ik wil niet alles op het beroep van mijn vader schuiven. Het ligt natuurlijk ook aan het karakter van mijn ouders, die van huis uit geen feestneuzen zijn. Achteraf denk ik dat ook zij zich totaal niet thuis hebben gevoeld in Strijen: de gemeente was zwaarder dan mijn vader feitelijk was. Dat heeft zijn gedrag sterk bepaald. Ik kan me niet herinneren dat ons nadrukkelijk werd opgedragen om het goede voorbeeld te geven. Maar het voelde wel zo, al werd die druk wel minder naarmate de plaatsen waarheen we verhuisden, groter werden.

Op twee punten bleven mijn ouders onverbiddelijk: kort haar en geen seks. Dat waren in mijn ogen de grootste schaduwzijden van het opgroeien in een pastorie. En natuurlijk de catechisatie. Die kreeg ik van mijn eigen vader in ons eigen huis - daar had ik erg veel moeite mee. Kerkgang was ook verplicht. In combinatie met mijn broer Gerrit, die een jaar jonger is, moest ik om de week.

Nu ga ik nog maar zelden naar de kerk. Soms bezoek ik met Kerst in het buitenland een dienst, meestal een katholieke, want ik vind het theatrale mooi. Ik ben in principe tegen georganiseerd geloof, ik zie alleen maar de verschrikkingen die in naam ervan worden aangericht. Dat wil niet zeggen dat ik niets meer heb met het geloof. Ik reflecteer wel af en toe hoe mijn dag is geweest en dat heeft voor mij dezelfde soort functie als bidden.

Mijn ouders leven gelukkig allebei nog. Achteraf, zo gaat dat vaker, ben ik blij met de manier waarop ze me hebben opgevoed. Ik ben er trots op hoe mijn vader met het geloof omgaat en dat ook altijd heeft gedaan. Opgroeien in de pastorie drukt ontegenzeggelijk een stempel op je. Het heeft lang geduurd voordat ik dit kon zeggen, maar ik ben erg blij met waar ik nu ben in mijn leven. Wat ik heb bereikt komt voort uit mijn afkomst en vooral de problemen die ik daarmee heb gehad. Ik aanvaard het als iets positiefs.

Dat ik een domineeszoon ben zie je terug in mijn foto's. Ik vecht er af en toe erg tegen, maar er zit altijd 'iets' in mijn fotografie dat meer is dan alleen maar visueel vermaak. Mijn foto's van beroemdheden zijn ook altijd wars van glitter en glamour en ontdaan van de roem en luxe. Ik erger me weleens aan het moralisme in mijn werk, dat vaak iets zwaarmoedigs heeft. Ja, zo komen we toch weer uit bij het 'zware' Strijen, waar mijn niet zo vrolijke jeugdherinneringen liggen. Maar ook die periode kan ik nu ervaren als iets dat me heeft gevormd en gebracht op het punt waar ik nu ben. Ik heb net een nieuwe fotoserie gemaakt die bestaat uit zelfportretten in Strijen. Dat is voor mij ook een manier om een en ander te verwerken.''