Strandwacht en neuroloog peinzen over verdrinken

AMSTERDAM - ,,Iemand heeft onder water gelegen en zijn hersenen hebben een tijd zonder zuurstof gezeten. Wat moeten we voor die patiënt doen? Als ik de medische vakbladen erop nalees, is er niemand in de wereld die daar veel over weet. Dus wat zullen we eens zeggen?''

Voor wie een rotsvast vertrouwen heeft in de medische stand is het bijwonen van een consensusvergadering van neurologen een bangmakende ervaring. Als die tenminste over verdrinking gaat, zoals gisteren in de Rai. De vergadering was een onderdeel van het eerste 'Wereldcongres over Verdrinking', dat deze week betrokkenen uit de hele wereld samenbrengt, van artsen uit Japan tot strandwachten uit Australië.

Soms hebben deze congresgangers elkaar weinig te vertellen, zoals de bovengenoemde 'expertgroep' die de aangewezen behandeling van een tijdelijk van zuurstof beroofd brein moest beschrijven. Zorgen dat het zuurstof krijgt natuurlijk, maar moet dat veel zijn of weinig? Is het erg dat een drenkeling een hoge vloeistofdruk in de schedel krijgt? Moet je die omlaagbrengen, of krijgt het herstellen van de zuurgraad in het bloed voorrang? Er schijnt een arts in San Diego te zijn die met dat laatste enig succes heeft, maar hij heeft er nooit over gepubliceerd. De experts schrijven dan maar op dat 'in afwezigheid van gegevens die er tegen pleiten, het normaliseren van de zuurgraad geprobeerd kan worden'.

Je kunt maar beter gewoon niet verdrinken. Niet in Oeganda, waar leren zwemmen niet vanzelfsprekend is en het Victoriameer overvaren in een propvolle boot wel. Niet als kind in Japan, waar, vertelt directeur Wim Rogmans van de stichting Consument en Veiligheid, in de nooit afgesloten badkamer altijd een gevuld bad klaarstaat. En niet in Nederland, waar dankzij de welvaart en ondanks het klimaat het privé-zwembad bezig is aan een opmars. En waar, zegt Rogmans, een van de organisatoren van het congres, fabrikanten van tuinvijvers nog te beroerd zijn om per sticker te waarschuwen dat die een permanent gevaar vormen voor kleine kinderen.

Toch mag Nederland niet klagen. Het aantal verdrinkingen is met 2 per 100000 inwoners per jaar vier keer zo hoog als in Groot-Brittannië, maar eenzevende van koploper Rusland. Vermoedelijk speelt bij het Russische cijfer alcohol een hoofdrol, maar zeker is dat niet. Net zoals het niet bekend is waarom het Nederlandse cijfer al jaren langzaam daalt. Ook in Amerika daalt het aantal verdrinkingen: ,,Omdat we bankzitters en computerverslaafden zijn geworden'', gokt epidemioloog Linda Quan.

Hoe het precies zit met verdrinkingen valt heel moeilijk na te gaan, zeggen de onderzoekers, en dat komt onder andere doordat 'verdrinken' bij nader inzien een heel slecht gedefinieerd woord is. Vallen alleen doden eronder, of ook mensen die bewusteloos uit het water gehaald worden? En degenen die alleen maar in paniek waren? Dat heet vaak 'bijna-verdrinking', een woord dat voor een fijnproever als de Braziliaan David Szpilman net zo raar is als 'bijna-snijwond'. Zijn voorstel: noem alles 'verdrinken', en vertel er dan bij hoe erg het is, van helemaal niet tot dodelijk. Maar daar hadden aanwezige strandwachten weer bezwaar tegen. Chris Brewster (VS): ,,Als wij iemand levend uit het water halen, is hij 'bijna verdronken'. Wij hebben dat woord nodig, want wij hebben onze successen nodig. Anders wil niemand nog voor ons werk betalen.''