Belastingdienst als loket voor premies

Veel aandacht heeft het niet gekregen, maar op de valreep dreigt het kabinet een paarse maatregel bij uitstek te nemen. Op zich gaat het om een zaak, waarvan geen weldenkend mens zal begrijpen waar iedereen zich eigenlijk druk om maakt, maar waarachter een wereld van ideologie schuilgaat. Volgens de voorzitter van het Uitvoeringsorgaan werknemersverzekeringen (UWV), oud-secretaris generaal Joustra van het ministerie van landbouw, heeft er geen enkel bezwaar tegen dat de belastingdienst voortaan de 15 miljard euro premies werknemersverzekeringen (WW, WAO en ziektewet) innen.

Het CDA stond een dag na het bekend worden van dit 'nieuws' op zijn achterste benen. ,,Paars moet dit niet even voor de verkiezingen willen regelen'', aldus het getergde kamerlid Gerda Verburg.

Ooit was er een goede praktische reden om belastingen en sociale premies ook wat de inning betreft gescheiden te houden. Het begrip loon betekende in de twee gevallen iets totaal anders. Maar dat verschil verdwijnt op korte termijn. Met de daarmee gepaard gaande efficiencywinst wordt tussen de twee- en driehonderd miljoen euro per jaar bespaard. ,,Je kunt een geweldige slag slaan waar de hele samenleving van profiteert. Het onderwerp was lange tijd taboe, maar ik wilde de discussie zelf starten'', aldus Joustra in het Financieele Dagblad.

Verder niet over zeuren, maar gewoon doen, denk je dan. Maar zo werkt het niet en zeker niet bij het CDA. Hun verzet, en het taboe waar Joustra het over had, heeft alles te maken met de positie van de organisaties van werknemers en werkgevers. Wie betaalt bepaalt, is het oude gezegde, dat in dit geval is geparafraseerd tot wie int heeft de macht.

Eigenlijk is de aanstaande beslissing de belastingdienst de sociale premies te laten ophalen het sluitstuk van het hervormingsproces rond de uitvoering van de sociale verzekeringen dat je kunt laten beginnen met de parlementaire enquête naar de uitvoering van de sociale zekerheid van het begin van de jaren negentig. Vlak voor die enquête konden vakbondsbonsen nog hooghartig vragen waarom de politiek zich durfde te bemoeien met 'hun' zaken, tegenwoordig zal geen bons het nog in zijn hoofd halen.

Sinds de terugtocht van het CDA uit het centrum van de macht is het bolwerk stelselmatig onder de slopershamer gekomen. Nu staat er een bouwwerk waarin de sociale partners nog slechts een marginale rol spelen. Als schaamlap maken zij nog slechts deel uit van het bestuur van de Raad voor werk en inkomen, maar daarmee heb je het wel gehad.

Dat ook de inning van premies nu ver van de sociale partners af komt te staan, is niet meer dan logisch. Het verzet van het CDA is niet meer dan een automatische reflex, terwijl het hele bouwwerk waar het in past achter hun rug om al lang is verdwenen. Al in 1991 streek de fiscalist Steven (die, o ironie, ook senator was voor het CDA) de sociale partners tegen de haren in om in een advies over hervorming van de loonbelasting dit voorstel te doen. Toen kon het wegens politieke opportuniteit nog diep in een la worden weggestopt. Na acht jaar paarse politiek is dat absoluut onmogelijk.

Het CDA rest de troost dat voor het electoraat dit succesje paars electoraal absoluut geen glas geven zal. Voor de meeste belastingbetalers zal het eerder nieuws zijn dat de belastingdienst de premies voor werknemersverzekeringen niet al lang inde.