Als stripheld is God nogal traditioneel

Een dosis humor, seks en spanning is de voedingsbodem voor menig striptekenaar. StripSter, de internet-pagina voor de nieuwe Nederlandstalige strips, gooit het de komende maand op geestelijke verdieping. In het themanummer 'Halleluja' komen religie en spiritualiteit in beeld. De striptekenaars zetten hun ideeën over God, zingeving, hemel en hel -soms traditioneel, soms prikkelend- op papier.

'Reeds als kind zei doodgaan mij weinig. Je kwam dan in de hemel waar ze alle dagen rijstpap aten met gouden lepelkes. Ik haatte rijstpap. Wat moest ik dan doen? Naar de hel? Wat zou het ergst zijn? En vooral: misschien was dit een voorteken. Ik was misschien voorbestemd voor de hel, natuurlijk, daarom was het waarom ik geen rijstpap lustte!'' Jeroen Janssen is een van de striptekenaars die bij het thema 'Halleluja' zijn gedachten over het hiernamaals illustreert.

,,Over het algemeen zijn er in Nederland veel humor- en avonturenstrips. Dat bepaalt weer het beeld van strips dat 'de Nederlander' heeft: strips als simpel vermaak. Hierdoor is er weinig aandacht voor strips met een diepere inhoud. Er worden wel grappen óm het geloof gemaakt, over wat er zich bijvoorbeeld in de hemel afspeelt'', zegt Henk Schouten, web-coördinator van StripSter en zelf groot stripliefhebber. In zijn studeerkamer zijn de wandkasten volgestouwd met vierduizend stripboeken, voor een computer is nog net ruimte.

Religie of zingeving is geen gangbaar onderwerp voor het gros van de striptekenaars. Thema's als 'feest', 'liefde en geluk' en 'lente' scoren, maar voor 'Halleluja' moest hij toch wat rondbellen om op zijn site uiteindelijk een verzameling strips van honderd pagina's te kunnen leveren.

Linda van Erve (23) constateert dat er nog heel wat onduidelijkheid bestaat over het bestaan van een God. En God zou zich door de houding van de mens eenzaam voelen. Voor haar prent maakte ze gebruik van het boek 'Met open zinnen' van filosoof Ton Lemaire. ,,In een artikel stond dat Lemaire de nadruk erop legt dat de mens, die in zijn 'technotoop' steeds verder van zijn natuurlijke omgeving komt af te staan, zich moet herbezinnen op zijn verhouding tot de natuur, het landschap en de aarde. Ik denk dat mens, dier en aarde voortkomen uit dezelfde God, of die nou God, Allah of Boeddha heet. Deze God voelt zich wat door de mens in de steek gelaten en stuurt briefjes met een Herinnering.''

In gedachten zag ze een groepje haastige Westerlingen in een regen van herinnerings-briefjes, zich afvragend waar die briefjes in godsnaam vandaan komen. ,,Dat zijn ze dus vergeten.''

De herinnering aan God of religie levert verschillende interpretaties op; een deel daarvan komt niet veel verder dan het geijkte beeld van het geloof. God is nog regelmatig de grijze oude man op een troon, hoofdfiguren springen van de ene wolk op de andere, voor de hel staat nog steeds een grote deur waarachter de vlammen hoog opschieten. In de hemel draagt iedere ziel een aureool en een wit gewaad. Een paar strips bevatten flauwe grappen, één striptekenaar verwijt God al de 'shit' op aarde en neemt Jezus op de hak.

De kerkelijke problematiek wordt ook aan de kaak gesteld. Onder het kopje 'Samen op Weg' staan twee mannen voor een kapotte loopbrug en een van hen zegt: 'U eerst'. De prent had de stagnatie moeten verbeelden in het fusieproces van de (drie) Sow-kerken, maar de tekenaar maakt een cruciale fout: de mannen dragen katholieke kledij.

De striptekenaars beschouwen en confronteren. Acht pagina's leverde Steven de Rie (33), over een psychopatische priester die een jong meisje belaagt en haar vastketent aan een kruis 'in opdracht van God'. De held weet de priester te overmeesteren, het meisje wordt uiteindelijk van het kruis gehaald.

De cartoons komen vooral voort uit een algemene onvrede met de rotzooi in de wereld, zegt De Rie. ,,Het beeldverhaal is niet minder of meer geschikt voor een religieus verhaal dan welk ander medium dan ook'', vindt hij. ,,Het heeft zelfs als voordeel dat de 'special effects' heel goedkoop zijn. Het tekenen van een troep engelen kost evenveel inkt als het tekenen van een file in de ochtendspits. Anderzijds is het beeldverhaal nog altijd commerciële kunst. De strips over religie en zingeving zullen toch vooral naar avontuur of horror streven.''

De 'wrede' werkelijkheid gebruikt ook Chris Evenhuis voor zijn prent. Hij brengt een engel op een vuilnishoop waar een klein zieltje met gasmasker zit. ,,Iets magisch in een omgeving waar magie niet leeft'', zegt Evenhuis (23). ,,Maar ik kan er verder geen interessante uitleg aan geven, want ik ben geen echte kunstenaar. Dat wordt gelukkig ook niet zo gauw van je verwacht als je volgens velen iets 'kinderachtigs' als strips maakt. De strip is wat dat betreft een 'outcast'-kunstvorm. En bovendien, praatjes vullen geen gaatjes in plaatjes.''

In de honderd pagina's is een enkele diepzinnige tekening te vinden, vertelt Schouten. ,,Sommige tekenaars maken strips over hun eigen geloofsontwikkeling of over het leven na de dood.''

Striptekenaar Arend Smit brengt een moeder op haar sterfbed in beeld, die opgewacht wordt door een gids voor een reis naar het hiernamaals. De vrouw hoort van de gids, een soort engel, dat ze 'naar huis gaat' waar ze voor de rest van haar dood zal blijven. 'Er is geen tijd meer. Hoe lang is geen relevante vraag. Je was daar tot aan je geboorte en je zult er zijn na je leven.' ,,Als ik de strip doorneem ontroert die me heel sterk. Smit kaart ook de filosofische kant aan: wat is er ná de dood en vóór het leven'', zegt Schouten. ,,Dat hoort een strip ook te doen, een goed verhaal bieden en een snaar weten te raken.''