Defensie na 18 jaar op de knieën

DEN HAAG, CULEMBORG - Fred Spijkers valt even stil. Na 18 jaar strijd heeft hij Defensie op de knieën. Met 1,6 miljoen euro schadevergoeding en eerherstel heeft hij geschiedenis geschreven. Maar voluit blij kan hij niet zijn. ,,Eigenlijk zijn er alleen slachtoffers in deze kwestie. Wat hier is gebeurd, kan niet.''

Spijkers (56) raakte zijn baan als maatschappelijk werker bij Defensie kwijt, nadat hij had geweigerd de weduwe van munitiedeskundige R. Ovaa voor te liegen. Ovaa kwam in 1984 om, toen een defecte oefenmijn ontplofte. Defensie wist al jaren van het mankement, maar wilde Spijkers de schuld van de explosie op Ovaa laten afschuiven.

Spijkers was er gisteren bij toen staatssecretaris Van der Knaap (die van de zaak 'het schaamrood op de kaken' kreeg) onder druk van de Kamer overstag ging. Hij moest instemmen met de vaststelling dat Defensie zich schuldig heeft gemaakt aan 'misleiding tot op heden'. Hij gelooft het pas als hij de excuusbrief van Van der Knaap heeft. ,,Ik ben benieuwd hoe Defensie dat eerherstel denkt in te vullen. Het zou me niet verbazen als er nog apen uit de mouw komen. Eerst zien, dan geloven.''

De achterdocht is te begrijpen. Zijn ontslag in 1987 was het begin van een kafkaëske affaire. Defensie zou zelfs psychiatrische rapporten hebben vervalst om Spijkers geen schadevergoeding te hoeven betalen. Pas in 1999 begon het tij te keren. De ombudsman noemde de affaire 'onthutsend en onverantwoord'. De Kamer oordeelde dat het ministerie de Kamer onjuist en onvolledig had geïnformeerd.

Toenmalig staatssecretaris Van Hoof schakelde een onderzoeksbureau in en wilde de uitkomst als bindend beschouwen: voor de weduwe Ovaa en Spijkers ieder een schadevergoeding van 1,6 miljoen euro en voor Spijkers eerherstel. Van Hoofs opvolger Van der Knaap wilde daar niet aan, omdat het onderzoeksbureau het oordeel 'misleidend' niet zou hebben onderbouwd. Gisteren moest hij zwichten.

VERVOLG OP PAGINA 3

Eerherstel betekent een lintje

Zaak Ovaa-Spijkers

VERVOLG VAN PAGINA 1

Spijkers is blij dat het 'gesloten en hiërarchische ministerie nu in de schijnwerpers staat'. ,,Het mechanisme is hetzelfde als na Srebrenica en de Hercules-ramp: misleiding door de ambtelijke top, waardoor de minister de Kamer niet goed informeert.

Spijkers is niet uit op wraak. Hij vindt het winst dat Defensie tot openheid is gedwongen en dat ,,het niet meer net zo hard kan liegen tot het wordt teruggefloten. De staat, de overheid begon zich als een tiran en een dictator te ontwikkelen, niet meer gecontroleerd door Kamer of media. Ik heb geweigerd om de democratische rechtsstaat op te geven. Daarom ben ik gelukkig met de afloop. Er wordt niet meer voetstoots aangenomen dat alles klopt wat de minister zegt.''

Spijkers weet nog niet nu gaat doen. Zijn advocaten begeleiden hem bij de overgang naar een normaler leven. De schadevergoeding 'staat in geen verhouding tot al het leed, maar er is wel goed van te leven. Wat dat betreft is het klaar.'

Onderdeel van het eerherstel is in ieder geval het toekennen van een koninklijke onderscheiding.