Duitsland houdt vol: Geen oorlog tegen Irak

Het heeft hem veel hoon opgeleverd en zijn land geïsoleerd, maar tot nog toe houdt bondskanselier Schröder woord: Duitsland doet hoe dan ook niet mee aan een oorlog tegen Irak. En dat blijft ook na 1 januari zo, als Duitsland een zetel krijgt in de Veiligheidsraad. Zelden sprak een bondskanselier zo namens zijn volk.

BERLIJN - Dat het nog niet zo makkelijk is 'nee' te zeggen, blijkt nu de voorbereiding van een oorlog tegen Irak vordert. Duitsland wil daaraan niet meedoen, maar is volstrekt verweven in westerse bondgenootschappen en verdragsverplichtingen.

Wat te doen bijvoorbeeld, als de Amerikanen, op weg naar Irak, over Duitsland willen vliegen? Wat te doen als de Amerikanen daarbij op hun basis in het Duitse Ramstein willen landen? Wat te doen als de Navo internationaal bemande Awacs-verkenningsvliegtuigen boven Turkije wil laten vliegen, die zonder Duitse militairen niet inzetbaar zijn? Wat te doen met de Duitse Fuchs-speurpantservoertuigen die in Koeweit zijn gestationeerd in het kader van de terreurbestrijding, als in het buurland Irak oorlog uitbreekt?

Tot nog toe weet Duitsland deze vragen op te lossen zonder af te dingen op de verkiezingsbelofte waarmee bondskanselier Schröder op het nippertje de verkiezingen won: dat onder zijn leiding Duitsland niet meedoet aan een oorlog tegen Irak. Ja, de Amerikanen mogen door het Duitse luchtruim vliegen. Ook mogen zij van Ramstein gebruik maken, zoals ze dat als bondgenoot altijd mogen.

,,We hebben Amerikaanse bases in Duitsland, en het is de vanzelfsprekende plicht van het gastland de Amerikanen het gebruik van die bases ook mogelijk te maken'', zei de SPD-parlementariër Hans-Ulrich Klose zaterdag op Deutschlandfunk.

Ook zullen de Awacs-toestellen met deels Duitse bemanning boven Turkije mogen vliegen, dat blijft tenslotte Navo-grondgebied dat beveiligd mag worden. En de Duitse Fuchs-pantservoertuigen, die biologische en chemische wapens kunnen opsporen, blijven in Koeweit, maar zullen niet worden ingezet in Irak. Anders dan in de eerste Golfoorlog, zal Duitsland nu niet meebetalen, zei minister Eichel van financiën gisteren.

Gecompliceerd is Schröders koorddans wel, tussen bondgenootschappelijke verplichtingen enerzijds en de belofte aan de kiezers niet deel te nemen aan oorlog anderzijds. Zo kan de Duitse regering wel beweren dat Awacs-toestellen boven Turkije slechts de verdediging van Navo-grondgebied dienen, die verkenningsvliegtuigen kijken intussen wel 500 kilometer Irak in, zei CDU-parlementiër en ex-minister van defensie Volker Rühe gisteren op Deutschlandfunk. En wat gebeurt er als het oorlog wordt en de Fuchs-pantservoertuigen in Koeweit inzet van chemische wapens waarnemen: moeten ze dan eerst kijken of het gas van Osama bin Laden of van Saddam Hoessein komt voor ze alarm mogen slaan?

Minister van defensie Struck (SPD) heeft vrijdag bevestigd dat hij nu ook gesprekken voert met de Amerikanen om, in geval van oorlog, hun bases in Duitsland door Bundeswehr-soldaten te laten bewaken. Aldus maakt Duitsland Amerikaanse soldaten, die nu nog hun eigen bases bewaken, vrij om tegen Irak te worden ingezet.

Ook is Duitsland bereid Israël, dat vanuit Irak bedreigd wordt met raketten, te hulp te schieten met Patriot-luchtafweerraketten. Tot slot neemt Duitsland volgend jaar, samen met Nederland, de leiding over van de vredesmissie Isaf in het Afghaanse Kaboel, waartoe het contingent Duitse militairen zal worden opgevoerd tot maximaal 2500.

Bondskanselier Schröder zei gisteren in de Süddeutsche Zeitung zelfbewust te zijn, ,,want wij doen meer dan de meeste anderen, ook bij de economische wederopbouw van Afghanistan en bij de opbouw van zijn instituties, met name van de politie en de scholen''.

Maar alle inzet om een goede indruk te maken ten spijt, blijft Duitsland het enige westerse land dat steun aan een oorlog tegen Irak uitsluit, zelfs als de VN-Veiligheidsraad er zijn mandaat voor geeft. Daarmee zit de regering-Schröder in een zelfverkozen isolement. Zeker vanaf 1 januari, want toevallig is Duitsland dan juist weer aan de beurt om op een van de roulerende zetels van de VN-Veiligheidsraad plaats te nemen.

De vraag is nu wat Duitsland in de Veiligheidsraad zal stemmen als daar moet worden besloten tot oorlogsvoering tegen Irak. Mogelijk echter is dat de huidige, nog zonder Duitse stem in de Veiligheidsraad tot stand gekomen resoluties voldoende grondslag bieden voor een aanval op Irak. Ook is het mogelijk voor oorlog te stemmen, maar er zelf niet aan mee te doen, zoals SPD'er Klose zaterdag benadrukte.

Hoe moeilijk ook Duitslands positie is geworden door het radicale 'nee' tegen een aanval op Irak, binnenslands weet Schröder een grote meerderheid achter zich. Van de Duitsers is 71 procent tegen oorlog in Irak, concludeerde een Amerikaans onderzoeksbureau op 4 december, en dat is duidelijk meer dan in andere westerse landen.

De afkeer van oorlog zit zo diep in de Duitse samenleving verankerd, dat Schröder met zijn 'Oorlog? Zonder ons!' inderdaad de verkiezingen gewonnen heeft, schrijft het liberale weekblad Die Zeit deze week. ,,Het is niet iets links, niet iets alternatiefs en niet iets radicaals meer om tegen bommen, raketten, tanks en in het bijzonder tegen de Amerikanen te zijn, dat is een Duitse grond- en meerderheidsstemming.''