Turkse vrienden

Correspondent Erdal Balci over de toekomstdromen van zijn vrienden. Deel 6: Kamil.

Niemand op deze aardbol zou zich treuriger voelen dan Kamil, als deze tenminste in Irak zou verblijven. De uitslag van de verkiezingen d r staan immers van te voren vast en het volk weet bij voorbaat op wie er gestemd dient te worden. Niet omdat Kamil zo van democratie en vrije verkiezingen houdt, maar hij houdt zo van de twijfel. De twijfel is de bron van zijn leven. In Irak is daar geen plaats voor.

Op de dag van de Turkse algemene verkiezingen dacht Kamil in de vroege uren van de dag een keuze gemaakt te hebben. Het was toch ondenkbaar dat hij niet op de grootste rivalen van de islamisten zou stemmen. Ja, tijdens het ontbijt konden de sociaal-democraten zich met de stem van Kamil rijk rekenen. Toen hij echter de trappen van zijn flatgebouw afliep, op weg naar de school waar gestemd werd, bedacht hij zich. Hij luisterde naar zijn hart. Dat zei dat hij op de marginale Perincek, de 'vijand van het Westen', moest stemmen. Als hij heel eerlijk moest zijn, vond ook hij dat Turkije het imperialistische Westen moest negeren en zich in de warme schoot van de Aziatische wereld moest werpen. Kamil was blij dat er na weken van tobben eindelijk een besluit was gevallen. Maar in zijn Turkse Trabant, op weg naar die verdomde stembus, gaf hij zich wederom over aan de twijfel. De communisten dan? Moest hij deze kleinste partij in Turkije in de steek laten, wetende dat de Grijze Wolven elke keer miljoenen stemmen krijgen?

Ik weet dat hij heeft gestemd, maar niet op wie. En ik weet dat hij hiermee weliswaar van een grote zorg is verlost, maar dat er ontelbare zorgen over zijn in het leven van Kamil. De weifelkoning kan geen beslissingen nemen, lijkt daar onder te lijden, maar put uit zijn twijfels een enorm stuk geluk. Elk moment van zijn leven lijkt op de ontknoping van een ziedende voetbalcompetitie. Zijn besluiteloosheid biedt hem een prachtig leven met duizendeneen verrassingen.

In het café waar hij elke dag komt is hij onderwerp van spot. Kamil presteert het om in het bijzijn van tientallen semi-intellectuelen zonder enige gêne een voetbalkrant te lezen. Al krabbend in zijn lange, grijze baard en teugjes nemend van zijn koffie met melk, leest hij over de verrichtingen van balkunstenaars. We raakten dan ook aan de praat tijdens de wereldkampioenschappen voetbal. Toen hij uitgelezen was, leende ik zijn voetbalkrant. We babbelden wat over de kansen van Turkije in de halve finale en de hopeloze vorm van Hakan Sukur.

Die halve finale hebben we samen gekeken, in zijn nestje in het centrum van Ankara. Na de wedstrijd vertelde hij dat hij uit een elitaire familie komt waar iedereen carrière maakt of heeft gemaakt. ,,Mijn ouders hebben me drie huizen achtergelaten. Met de huur van de andere twee kom ik rond. De hele familie kijkt op me neer omdat ik het niet heb gemaakt. Om eerlijk te zijn had ik vroeger wel de intentie om hoger op te komen. Maar ik wist nooit welke richting ik op moest gaan'', zei Kamil een beetje aangeslagen na het doelpunt van Ronaldo, dat voor de uitschakeling van Turkije zorgde.

Hij heeft veel gereisd, maar wist meestal tot de laatste dag van het boeken niet wat de bestemming zou worden. Uren kan hij in de boekwinkel doorbrengen, omdat hij niet kan besluiten welk boek hij moet kopen. Kleding koopt hij bijna nooit, maar als hij een keer een trui nodig heeft, loopt hij alle kledingzaken van Ankara af. En een relatie lijkt vooralsnog onmogelijk, omdat het loodzwaar is om uit te maken op welke vrouw hij verliefd moet worden.

Hij weet van zijn twijfelen en zegt dat het een groot geschenk is dat het leven hem heeft gegeven: ,,Alle mensen om me heen doen zo hard hun best veel geld en aanzien te verwerven, dat ik medelijden met hen heb. Na jaren van ploeteren hebben ze dan eindelijke hun huis en hun spullen. En dan? Er zit niets anders op dan op de dood te wachten tussen die spullen. Mijn besluiteloosheid heeft er voor gezorgd dat ik een mooi leven heb geleid, zonder mee te doen aan de race van anderen. Voor mij is de race allang gelopen.''

Zijn besluiteloosheid heeft echter ook haar grenzen. Eén ding wil hij nog verwezenlijken in zijn leven: in een warme Cubaanse avond op het strand liggen en naar de mooiste muziek van de wereld luisteren die ergens in de verte wordt gespeeld. ,,Er wordt gezegd dat er zoveel ellende is op de wereld. Vind ik ook. Maar het is niet de ellende van de armen, maar van de stedelingen. Het zijn simpele zielen die met de kudde meegaan en hun levens opofferen aan de dominante cultuur. Op het strand van Cuba ga ik van mijn zege genieten. Het is niet niets om je uit die cultuur te onttrekken. Als je wil, mag je ook mee'', zei Kamil een paar maanden geleden. Het zou leuk zijn, maar het is zo moeilijk om plannen met hem te maken. Gaan we nu, over een week, in januari of is februari beter of zullen we toch maar morgen in het vliegtuig stappen?