'Topsport kan ook iets sociaals zijn'

Op wereldaidsdag, afgelopen zondag, werd een mountainbikeploeg gepresenteerd die een ander geluid wil laten horen. Geld inzamelen voor een aidsproject in Zambia is het doel. ,,Wij willen laten zien dat topsport ook iets heel sociaals kan zijn.''

EINDHOVEN - Ze willen het woord 'marktwaarde' niet meer horen. Bij hun vorige ploeg kregen ze na een wedstrijdje in een 'oprotgesprek' te horen dat er volgend jaar geen plaats meer voor hen zou zijn. Hun marktwaarde was te gering volgens de man die hen betaalde.

Micha de Vries en Ralf van Heugten, nationale subtoppers in het mountainbiken, vonden de gang van zaken typerend voor de wijze waarop de commercie het klimaat in de sport is gaan beheersen. In september begonnen ze na te denken over een andere benadering. Ze schreven een plan voor een nieuwe mountainbikeploeg. Sporters moeten er geen genoegen mee nemen dat ze 'pionnetjes met een geldbedrag achter hun naam' worden.

,,Er moet méér achter zitten. Topsport is gewoon heel egoïstisch. Er wordt alleen maar over geld gesproken. Dat maakt de sport kapot. Wij zeiden tegen elkaar: waarom gaan we niet zelf pionieren? We willen bewijzen dat topsport ook iets sociaals kan zijn. Dat je een project kunt opzetten waar veel mensen een goed gevoel aan over houden'', zegt Ralf van Heugten (26), samen met De Vries en Bram van der Wal initiatiefnemer.

In de 'andere ethiek' paste het ondersteunen van een goed doel. Dat moest het uitgangspunt worden van hun team. Het charitatieve doel moest aan drie criteria voldoen, vonden ze. ,,Het moest betrekking hebben op jongeren, het moest blijvend actueel zijn en de organisatie moest voor honderd procent betrouwbaar zijn.''

Ze kwamen uit bij de Pola van der Donck-stichting. Die organisatie zamelt geld in voor een dorp voor weeskinderen met aids in Zambia. In het Afrikaanse 'Land van de 900000 wezen' liet Pola van der Donck -die een bestseller schreef over haar aan aids overleden broer Martin- al een weeshuis en twee verpleeghuizen voor stervende aidspatiënten bouwen. De stichting wil nu het Palabana Kinderdorp realiseren waar structurele hulp wordt geboden aan 250 kinderen die door aids geen familie of gemeenschap meer hebben.

Van Heugten: ,,In Zambia worden kinderen vaak letterlijk voor dood achtergelaten op straat. Met betere opvang kunnen ze misschien nog veertig jaar leven. Van het dorp dat de stichting bouwt, staan nu al de eerste huisjes. Maar dat moeten er veel meer worden.''

De ploeg, ondersteund door een stichtingsbestuur, heeft een 'uniek concept' bedacht dat geld voor dat project moet genereren. Voor 500 euro per jaar of 49 euro per maand kunnen bedrijven en sympathisanten 'lid' worden. Een kwart van dat bedrag gaat direct naar de Pola van der Donck-stichting, een kwart wordt gebruikt om voor de donateurs vip-arrangementen bij grote wedstrijden en clinics te organiseren, de rest van het geld zal worden aangewend om de onkosten van de renners te vergoeden. Voor mensen die meer willen doen, wordt een 'businessclub' opgericht.

,,We werken met een open begroting. We weten nu dus nog niet of we zelf onze onkosten er wel uithalen'', zegt Van Heugten. ,,Dat onderscheidt ons denk ik van veel andere sporters die aan liefdadigheid doen. Die zijn meestal al financieel onafhankelijk.''

Van Heugten noemt het plan 'een eye-opener'. Sinds ze er in september mee aan de slag zijn gegaan, oogstten ze veel sympathie. In een tijd van economische tegenwind en een algehele malaise in de sportsponsoring gingen voor hen opvallend veel deuren open. Een proefweek leverde meteen 12 donateurs op. Al het fietsmateriaal is door een Japanse firma ter beschikking gesteld, voor de kleding is een zeer schappelijke afspraak gemaakt met een Italiaans bedrijf. Zes bedrijven hebben zich inmiddels als sponsor aan het project verbonden. ,,De respons is echt super. Het plan maakt heel veel enthousiasme los. Je kunt spreken van een sneeuwbaleffect.''

Op het shirt van de ploeg zal de naam van de Pola van der Donck-stichting het prominentst op borst en rug staan. Blikvanger moet Bernardine Boog-Rauwerda worden. Zij is al 31 jaar maar pas anderhalf jaar actief in wedstrijden. Sinds dit jaar is ze de hoogst geklasseerde Nederlandse op de wereldranglijst. Ondanks haar late roeping heeft ze zich ten doel gesteld de Olympische Spelen van Athene in 2004 te halen. Een andere revelatie van dit jaar, het pas 15-jarige talent Marianne Vos (vierde op EK), zal regelmatig als gastrenster optreden. Verder bestaat het team uit De Vries, Van Heugten en Van der Wal. Behalve in het mountainbiken zal de ploeg ook actief zijn in het veldrijden en op de weg.

Van Heugten: ,,We hebben allemaal onze sportieve doelen, maar het belangrijkste is dat iedereen achter de boodschap staat''.