'Marionetten van oud-presidenten moeten weg'

President Duhalde start met oppositiesteun een procedure voor afzetting van het hooggerechtshof. Vrijdag verklaarde het hof de bevriezing van banktegoeden ongrondwettig.

BUENOS AIRES - ,,Deze rechters zijn niet zomaar een factor in de Argentijnse crisis, ze zijn de belangrijkste oorzaak.'' Dat is de overtuiging van Luis Enrique Ramirez. Met een slordige vijfduizend medestanders demonstreert hij voor het imposante hooggerechtshof voor afzetting van de rechters.

Ramirez is voorzitter van de Vereniging van Advocaten in Arbeidsrecht, die eind december met tweehonderd collega's het initiatief nam tot protest. Inmiddels staan ze hier elke donderdag. Elke week zijn er meer mensen. De positie van het hof is een van de meest heikele thema's geworden in de Argentijnse crisis.

Elke serieuze jurist beaamt dat de negen hogerechters marionetten zijn van de onlangs verjaagde presidenten. En daarom moeten ook zij vertrekken. Dat kan alleen via wat hier een politiek proces heet: een impeachment door het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. Gebruikelijk is de procedure niet. De laatste afzetting dateert van 1946.

,,De rechtelijke macht in Argentinië is een klucht'', zegt Beinusz Szmukler, voorzitter van de Amerikaanse Vereniging van Juristen AAJ. Als het hof al ooit onafhankelijk was, dan kwam daaraan een eind in 1991. De toenmalige president Carlos Menem breidde het aantal rechters uit van drie naar zes, en later van zes naar negen. De nieuwe leden waren stuk voor stuk goede vrienden. Elk hoger beroep eindigde bij voorbaat in het voordeel van de regering.

Klassiek zijn corruptiezaken bij de verkoop van staatsbedrijven, waarbij het hof al -negatief- uitspraak deed als de zaak nog maar net was aangespannen bij de rechter, opdat de verkoop geen vertraging zou oplopen. Een beroep tegen de 'punto final', een amnestie voor militairen na de dictatuur, strandde.

,,Dat was een politieke uitspraak. Hij is namelijk strijdig met alle internationale verdragen en bovendien met onze eigen grondwet'', zegt Szmukler. Menems opvolger Fernando de la Rua ging op dezelfde manier door. Toen de vakbonden in beroep gingen tegen een salarisverlaging kwam het hof plots met een -negatieve- uitspraak in een andere zaak. ,,Een aanklacht tegen salarisverlaging door Menem had drie jaar in de la gelegen en ineens hadden ze hem rond, een duidelijk signaal aan de lagere rechtbank.''

Diepe verontwaardiging veroorzaakte de vrijlating in november van Carlos Menem die vastzat wegens corruptie en illegale wapenleveranties. Ook hier sprak het hof voor zijn beurt, want het beroep lag nog bij de rechter. Hetzelfde gebeurde in december toen het hof instemde met bevriezing van banktegoeden, wat leidde tot grote onrust. De concerten met potten en pannen zijn niet meer gericht tegen presidenten maar tegen de rechters.

De donderdagse demonstraties bij het tribunaal zetten zich spontaan voort bij de privé-woning van Julio Nazareno, een persoonlijke vriend van Menem en al jaren voorzitter van het hof.

Vrijdag verklaarde het hof onverwacht de bevriezing van de banktegoeden ongrondwettig; een ramp voor de regering en een overwinning voor de vele spaarders. Toch hebben de magistraten daarmee hun geloofwaardigheid niet terug, vindt Rodriguez. ,,Het gaat ons om onafhankelijkheid. Deze uitspraak is pure politiek, en is bedoeld als aanval op de regering die zinspeelt op afzetting van de rechters.'' Als antwoord gaat de regering de ontslagprocedure juist versnellen en krijgt daarvoor de steun van de oppositie. Rodriguez en zijn collega's demonstreren door. ,,Elke donderdag, tot de laatste rechter van de oude kliek weg is.''