Huwelijk in hoger onderwijs

AMSTERDAM - Komende week gaan de eerste Nederlandse universiteit en hogeschool in ondertrouw. De hogeschool Windesheim in Zwolle en de Amsterdamse Vrije Universiteit hebben vanaf vrijdag een gemeenschappelijk bestuur. Twee belangrijke getuigen bij het voor 2004 voorgenomen huwelijk -de ondernemingsraad van de VU en de studentenbond ISO- sputteren nog tegen. Cor de Raadt, adviseur van het college van bestuur, geeft openlijk toe dat de VU besloten heeft tot een fusie om de toenemende concurrentiestrijd in het hoger onderwijs goed aan te kunnen gaan. ,,We moeten inspringen op de veranderingen die de bachelor-master structuur met zich meebrengt. In de toekomst zullen hbo-bachelors doorstromen naar masterstudies op de universiteit. Om een goede aansluiting te garanderen is samenwerking gewenst.''

De VU ziet de Zwolse studenten graag naar Amsterdam komen. Maar de universiteit is ook van plan om op locatie wetenschappelijke studies aan te bieden. ,,Er is in Overijssel wel behoefte aan onderwijs op wetenschappelijk niveau. En daar spelen wij zo handig op in.'' In 2003 begint de VU in Zwolle met bedrijfskunde. Voor Windesheim betekent de samenwerking een stijging in aanzien, meer kennis en betere mogelijkheden voor goede hbo-masterstudies.

De universiteit en hogeschool werken al enige jaren samen op het terrein van de lerarenopleidingen en economie. Zo volgen VU-studenten praktijklessen van de pabo om te leren hoe je kennis overdraagt. Alhoewel slechts enkele tientallen gebruik maken van dit aanbod, zijn beiden opleidingen tevreden.

,,Door zulke ontwikkelingen groeit het beleid van de beide instellingen zo naar elkaar toe, dat het niet anders geregeld kan worden dan vanuit één college van bestuur'', meent De Raadt. ,, Aan een samenwerking kan je je veel makkelijker onttrekken, een fusie is toch een soortement van huwelijk.''

Deze 'verbintenis voor het leven' gaan ook de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam in 2004 aan. Onder de naam 'University of Amsterdam' willen ze aan de 40000 studenten drie verschillende soorten studies aanbieden: wetenschappelijk-onderzoeksgericht, wetenschappelijk-beroepsgericht en praktijkgeoriënteerd-beroepsgericht. Dit kan leiden tot de mogelijkheid om ook op het hbo bijvoorbeeld rechten of psychologie te studeren.

Gevolg hiervan is een angst bij tegenstanders voor vervaging tussen universitair en beroepsonderwijs. ,,De opleidingen groeien met de bachelor-masterstructuur sowieso naar elkaar toe, met of zonder fusie'', meent Jelle Belksma, woordvoerder van Windesheim. ,,We moeten er alleen goed op blijven letten dat onderzoek puur een wetenschappelijke zaak blijft.''

De studentenbond ISO is vooral bang voor de grootschaligheid. ,,Mega-grote instellingen zijn moeilijk bestuurbaar. In de praktijk worden studenten daar niet beter van'', vertelt voorzitter Jonathan Zondag. ,,Bij de Fontyshogescholen zie je al hoe ze langs elkaar werken. Er komen niet opeens meer computers, en je wordt als student niet sneller of beter geholpen. Integendeel, doordat het bureaucratischer wordt, bereik je al moeilijker degene die je zoekt. Het gaat de instellingen vooral om bestuurlijke winsten. Op zijn best merken studenten niets van de samensmelting.''

De ondernemingsraad van de VU is niet tegen de fusie, maar maakt zich zorgen over de haalbaarheid. ,,Bestuurlijk samengaan per 1 januari 2004 is niet reëel'', meent voorzitter Kees Speelman.

De Katholieke Universiteit Nijmegen (KUN) en de Hogeschool Arnhem-Nijmegen werken ook samen, met hun onderwijs, studentenvoorzieningen, personeel, dienstverlening en huisvesting. Maar ze denken niet aan fuseren. ,,Wij zijn zeer tevreden over de huidige samenwerking, en zien niet in wat een fusie daar aan kan toevoegen. Een ieder moet bij zijn leest blijven'', aldus KUN-woordvoerder Willem Hooglugt. Eigenlijk is Windesheim-woordvoerder Belksma het daar mee eens. ,,Met samenwerking kan je hetzelfde bereiken. De fusie zal vast met juridische zaken te hebben maken.''