Volkscongres gaat vooral over vredige troonopvolging

Het Chinese Volkscongres draait vooral om de opvolging van China's drie machtigste mannen. Voor het eerst verloopt die rustig en vreedzaam.

Terwijl gisteren in Peking China's grootste jaarlijks terugkerende politieke spektakel van start ging, dwaalden tijdens de saaie, ellenlange speeches de gedachten van de bijna 3000 afgevaardigden wellicht af naar de nu al legendarische troonsopvolging die later dit jaar haar beslag moet krijgen. De drie machtigste Chinese leiders -premier Zhu Rongji, president Jiang Zemin en parlementsvoorzitter Li Peng- beginnen deze week bij de jaarlijkse twee weken durende vergadermarathon van het Nationale Volkscongres (NPC) aan hun laatste jaar in functie. In het immense parlementsgebouw, gelegen aan het Plein van de Hemelse Vrede, komt de geruchtenmachine over hun opvolging ronkend op toeren.

,,Het zou voor het eerst in de geschiedenis van communistisch China zijn dat leiders vrijwillig hun macht afstaan'', zegt Tang Wenfang, professor politieke wetenschappen aan de Universiteit van Pittsburg. ,,Politieke kopstukken stierven in het verleden op hun post of werden met schande overladen heengezonden. Als alles goed gaat zal er voor het eerst een meer geregelde troonsopvolging zijn.''

De Chinese patriarch Deng Xiaoping dacht dat al ver voor zijn dood in 1997 goed geregeld te hebben. Hij schoof de nu 59-jarige vice-president Hu Jintao naar voren om Jiang Zemin als president en China's sterkste man op te volgen. Sindsdien bereidt Hu zich in uiterste stilte voor op zijn grootse taken. Nooit laat hij merken hoe hij over iets denkt en zeker op politiek vlak houdt hij zich zorgvuldig aan de partijlijn. Daarbij houdt hij het lot van andere ooit gedoodverfde opvolgers in gedachten. Hu Yaobao en Zhao Ziyang, twee andere voormalige favorieten van Deng Xiaoping, werden door de conservatieve fracties te licht bevonden en aan de kant gezet. Daarbij zou Hu Jintao niet de steun van de huidige president hebben.

Jiang Zemin zal er daarom zeker voor zorgen dat hij ook na zijn pensionering een oogje op Hu Jintao kan blijven houden. Hij wil voorzitter blijven van de Centrale Militaire Commissie. Daarmee houdt hij achter de schermen wellicht evenveel macht als in zijn huidige baan.

Een andere politicus die aan zijn laatste jaar begint is parlementsvoorzitter Li Peng, een leider die de bevolking van China liever vandaag kwijt is dan morgen. Hij riep in 1989 tijdens het hoogtepunt van de studenten protesten op het Plein van de Hemelse Vrede de staat van beleg uit en daarmee krijgt hij in wijde kring de schuld van het daarop volgende bloedbad. Maar of Li ook vrijwillig met pensioen gaat blijft ook al onbekend. Volgens aanhoudende geruchten zouden zowel zijn vrouw als zijn zoon tot over hun nek verwikkeld zitten in corruptie zaken en hij zou bang zijn voor een politieke en juridische afrekening na het inleveren van zijn macht. Een andere zorg die hem mogelijk uit zijn slaap houdt is zijn uiteindelijke rol in de geschiedenisboeken. Peking zal het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede ooit politiek onder ogen moeten zien en Li verwacht alle schuld toegewezen te krijgen. Hij probeert politieke medestanders in de juiste posities te manoeuvreren om hem ook na zijn gedwongen pensionering de nodige bescherming te bieden. Volgens geruchten zou hij daarom zelfs verantwoordelijk zijn voor de plaatsing van afluistermicrofoons in Jiang Zemins presidentiële vliegtuig, een aantijging die hij ontkent.

De enige leider die ook werkelijk met pensioen wil is premier Zhu Rongji. Al bij zijn aantreden in 1998 gaf hij aan geen nieuwe ambtstermijn te ambiëren. ,,Een rustig baantje als economiedocent lijkt me wel wat'', grapte hij ooit. Naar algemene verwachting zal vice-premier Wen Jiabao hem opvolgen.