Een bewonderaar van Osama bin Laden

* De Indonesische moslimgeestelijke Abu Bakar Bashir wordt door Australië en de Verenigde Staten genoemd als verdachte van de aanslag op Bali. Zelf ontkent hij hier iets mee te maken te hebben, net zoals hij ontkent de leider te zijn van de moslimbeweging Jemaah Islamiah.

Het enige dat de 64-jarige Bashir niet onder stoelen of banken steekt, is zijn bewondering voor Osama bin Laden. Dat is 'een echte islamitische strijder'.

Bashirs voorouders komen uit Jemen. Hij werd zelf in 1938 op Java geboren in een gematigd moslimgezin. Zijn religieuze opvattingen werden in de loop der jaren radicaler. In 1973 richtte hij in Solo, op Java, een religieuze kostschool op.

Cruciaal voor de ontwikkeling van zijn opvattingen was de rol van dictator Soeharto. Die probeerde het Indonesische eilandenrijk met harde hand bij elkaar te houden en gebruikte de islam als middel. Dat wekte de wrevel van Bashir, die vanwege zijn verzet hiertegen in 1978 voor vier jaar in de gevangenis belandde. Die hechtenis maakte dat hij bij zijn volgelingen zeer in aanzien steeg.

Midden jaren tachtig verhuisde Bashir naar Maleisië. Van hieruit maakte hij veel reizen, naar onder meer Pakistan, en bouwde internationale contacten op in de islamitische wereld. Pas vorig jaar keerde hij terug naar Indonesië, om daar weer leiding te geven aan zijn school in Solo.

Er was wel iets veranderd. Zijn oude vijand, de militaire Indonesische dictatuur, had hij ingewisseld voor een andere: de Verenigde Staten. Volgens Bashir heeft hij geen hekel aan Amerikanen, alleen aan het Amerikaanse regeringsbeleid.

Buurlanden oefenden reeds lang voor de aanslag op Bali druk op Indonesië uit om Bashir te arresteren. Zij houden hem wel degelijk voor de leider van Jemaah Islamiah en die groep is weer verantwoordelijk voor diverse terroristische acties, in onder meer Maleisië.

Het groeiende aantal aanhangers van Jemaah Islamiah beschouwen de buurlanden als een bedreiging voor de stabiliteit in de regio. Indonesië stelde zich tot nu toe terughoudend op.

Een hechte groep is Jemaah Islamiah in ieder geval niet, dus Bashirs ontkenning de leiding te hebben, kan wel eens op waarheid berusten. Jemaah Islamiah streeft naar de oprichting van een grote islamitische staat waarin behalve Indonesië, ook Maleisië, Singapore en het zuidelijk deel van de Filippijnen een plaats moeten krijgen.

Bashir heeft er zelf vaker op gewezen dat de Indonesische autoriteiten er onverstandig aan doen hem te arresteren. Het zou alleen maar de toorn opwekken van zijn volgelingen. En voor de gevolgen daarvan kan hij niet instaan.