Tot slot zaligverklaren als behoedzaam signaal Paus in Mexico

AMSTERDAM - Met opnieuw veel feest in de straten van Mexico-Stad heeft paus Johannes Paulus II gisteren zijn 97ste buitenlandse reis afgesloten, dit keer met de zaligverklaring van twee Indiaanse martelaren in een plechtigheid vol uitbundige zang, dans en drums. Kort daarna ging hij terug naar huis.

Woensdag had de paus de populaire volksheilige Juan Diego heiligverklaard. De Indiaanse boer aan wie in 1531 Maria zou zijn verschenen staat symbool voor de werkelijke worteling van het katholieke geloof onder de indianen, dat altijd vooral het geloof van blanke overheersers was.

De boodschap van de zaligverklaring van Juan Bautista en Jacinto de los Angeles was daar als ware een tegenwicht voor. Het zijn alle drie Indianen, maar de twee zaligen van gisteren werden in het jaar 1700 gedood door dorpelingen, omdat zij als inspecteurs van de Spaanse koloniale kerk een einde wilden maken aan de 'heidense' praktijken in de Indiaanse dorpen.

De mannen meldden de autoriteiten dat er dan en dan een heidense rite zou plaatsvinden. De politie verhinderde het met geweld, de dorpelingen namen vreselijk en bloedig wraak op de twee 'verraders' en werden zelf op hun beurt gemarteld, onthoofd en gevierendeeld. Juan Bautista en zijn compaan bleven omstreden: voor sommigen verraders van eigen volk, voor anderen bloedgetuigen van het christelijk geloof.

Volgens de Midden-Amerika deskundige Mario Coolen van de interkerkelijke ontwikkelingsorganisatie Solidaridad onderstreept de zaligverklaring van Juan en Jacinto dat de ruimte voor een eigen Indiaanse geloofsbeleving beperkt is. De heilige Juan Diego met zijn 'Indiaanse' Maagd van Guadalupe krijgt als het ware meteen een waarschuwende voetnoot: ,,Het gaat om het ware rooms-katholieke geloof, en de Indianen moeten zich daarnaar schikken'', zo verwoordt Coolen het signaal van de zaligverklaringen.

Veel Latijns-Amerikaanse bisschoppen die met Indianen werken, zijn er volgens Coolen van overtuigd dat de eigen religieuze traditie van de Indianen een authentiek geloof vertegenwoordigt dat ook in de rk kerk ruimte moet krijgen. Zij moeten echter opboksen tegen de dominante opvatting in het Vaticaan dat de Indiaanse religie niet veel meer is dan ,,een eerste zaadje van het ware geloof'', aldus Coolen.

De paus heeft menigeen verbaasd dat hij het zware programma met alle toespraken helemaal heeft afgewerkt. Bij alle moeizaamheid bleek hij zowel in Canada als in Mexico fitter dan de laatste maanden in Rome. Of het doel, terugdringing van de protestantse opmars, is gehaald, daarover wordt nog niet gespeculeerd.

Wel leek in Mexico de honderd jaar oude vijandschap tussen kerk en staat definitief ten einde, toen president Fox onder het oog van zijn onderdanen nederig een kus drukte op de 'vissersring' aan de hand van de paus.