'Martelaren al bijna weg'

ROTTERDAM - Het openbaar ministerie liet mogelijke terroristen halsoverkop oppakken, omdat de inlichtingendienst vreesde dat islamitische strijders op het punt stonden uit Nederland te vertrekken. Het bewijs is hierdoor nog mager, de aanklacht vergezocht.

Dit bleek gisteren, toen de rechtbank in Rotterdam besloot de voorlopige hechtenis te verlengen van zes mannen die eind augustus werden opgepakt.

,,De aanhoudingen moesten heel snel worden verricht op basis van een ambtsbericht van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst'', zei de officier van justitie gisteren. ,,De politie kon niet eerst bewijs verzamelen.''

Een Turk die gisteren in vlekkeloos Nederlands uitlegde dat hij al jaren slechts probeert de islam te verbreiden, is volgens het strafdossier een potentiële martelaar.

Voor de duidelijkheid: op het moment lopen in Nederland drie terrorismezaken. Maandag begint de inhoudelijke behandeling van de rechtszaak tegen de eerste groep. Die werd kort na 11 september 2001 opgepakt en zou hebben meegedaan met plannen voor een aanslag in Parijs. In april werd de tweede groep opgepakt: vier Algerijnen die volgens het OM jonge strijders wierven.

De derde groep, waarvan de zaak gisteren dus werd aangehouden, heeft volgens het OM nauwe banden met de Algerijnen en behoort volgens het OM tot het 'rekruteringsnetwerk' van Al-Kaida, Osama bin Ladens terreurgroep. Als hun identiteiten een beetje kloppen, bestaat deze derde groep uit een Mauretaniër, een Turk, een Libiër, een Irakees, een Egyptenaar en een Algerijn. Het onderzoek speelt zich behalve in Nederland, af in België, Duitsland, Italië en Frankrijk.

Bij enkelen werden geschreven stukken en cassettebandjes gevonden met 'testamenten'. Jonge mannen vertellen hierin dat zij martelaar willen worden in de gewapende internationale islamitische strijd. Een van de genoemde bestemmingen is Tsjetsjenië.

Bij een van de verdachten trof de politie verder een lijstje namen aan van jongens die wilden vechten. Eén blijkt de broer te zijn van de in de Indiase deelstaat Kashmir doodgeschoten Eindhovense Marokkaan Khalid. De broer werd begin deze maand opgepakt, maar weer vrijgelaten.

Een andere jongen van het lijstje zit nog vast. Hij wilde volgens het OM Nederland verlaten om niet meer levend uit de strijd terug te keren. Net als deze jongens en de twee die stierven in Kashmir, zijn meerdere verdachten regelmatige bezoekers van de omstreden moskee Al Foerkaan in Eindhoven. Die zou een belangrijke rol spelen in de radicalisering van jonge moslims in Nederland.

Omdat Nederland het vergrijp 'terrorisme' niet kent, beschuldigt justitie de mannen ervan dat zij 'de vijand hebben geholpen in oorlogstijd'. Het wetsartikel is kort na de Tweede Wereldoorlog in het leven geroepen om collaborateurs te kunnen aanpakken.

De advocaten vroegen de rechters gisteren om het openbaar ministerie niet ontvankelijk te verklaren. Want, betogen zij, Nederland ís helemaal niet in oorlog. ,,De oorlog tegen het terrorisme is slechts een retorische term'', zei een van hen.

De rechtbank gaf de advocaten niet hun zin, omdat zij te vroeg waren met hun verzoek. Maar als de zaak echt gaat beginnen, waarschijnlijk in maart, zullen de rechters moeten beslissen of Nederland nu bij een gewapend conflict is betrokken of niet.

De officier denkt van wel. Al kon hij niet op veel meer wijzen dan dat een Nederlands vliegtuig wel eens Amerikaanse bommenwerpers heeft getankt boven Afghanistan.