De kracht van vitamine R

Ze vergaderen zo'n vijf keer per maand, de zeven bestuursleden van de Stichting Erchan. Dan buigen ze zich dan over de agenda met de actueelste zaken. En dat allemaal voor de 'materiële en mentale hulp' aan het uitgeprocedeerde gezin Kalaidjan uit Abchazië.

Het was drie jaar geleden dat Herman Wellens op het idee kwam een stichting op te richten voor het uitgeprocedeerde gezin uit Abchazië. Joeri Kalaidjan stond toen met vrouw Erchan en vier kinderen op straat. Achteraf, zegt Joeri, had hij het daklozenbestaan over zichzelf afgeroepen. Het was na een heel lange asielprocedure dat hij in de zomer van 1998 te horen kreeg dat het was afgelopen. De familie Kalaidjan, die tot dan op Texel had gewoond, moest van het eiland af naar het verwijdercentrum in Ter Apel.

,,We hadden in Ter Apel moeten blijven. Maar tien procent wordt echt uitgezet'', vindt Joeri. ,,Maar we waren bang dat we naar Georgië zouden worden gebracht. Daarom zijn we uit Nederland gevlucht.'' Eerst was het plan naar Canada te gaan, maar onderweg werd de eindbestemming veranderd in Zweden. De familie strandde bij een politiecontrole in Duitsland en kwam terug in Nederland.

Nu moesten ze weer geheel opnieuw beginnen. Aankloppen bij het Aanmeldcentrum in Zevenaar. Door hun uitstapje naar de oosterburen waren de Kalaidjans 'Dublinclaimanten' geworden die geen recht meer hebben op opvang. ,,We belden naar onze Nederlandse vrienden in Texel'', vertelt Erchan Kalaidjan. ,,Die zeiden: niet nadenken, maar hiernaartoe komen.''

De stichting draait nu al weer drie jaar op volle toeren en het blijkt een gouden vondst te zijn. Secretaris Herman Wellens zit met een indrukwekkend dikke ordner op zijn schoot. Het grote voordeel van een stichting, legt voorzitter Fridtjof Blanken uit, is het vinden van woonruimte. ,,Toen de familie op Texel terugkwam hadden ze geen woning.'' Bestuurslid Nel Rommets vult aan. ,,Wij zochten overal naar geschikte vakantiehuisjes. Maar als er dan weer toeristen kwamen, moesten ze weg.'' Blanken: ,,Ze zijn wel honderd keer verhuisd in Nederland.'' De afgewezen vluchteling vindt dat de voorzitter niet moet overdrijven. ,,Sorry, maar ik heb het op een lijst bijgehouden. Het is vijftig keer.''

Toch wisten ze na twee jaar legaal aan woonruimte te komen. Fridtjof: ,,We zijn naar de woningstichting gegaan en hebben als stichting om woonruimte gevraagd. Ze wilden best meewerken, zolang wij borg staan. En zo kregen we een eengezinswoning in Den Burg waar de familie nu woont.''

De stichting heeft meer successen op haar naam staan. De oudste zoon van 21 studeert aan de Universiteit van Amsterdam en de dochter van 20 heeft net een stageplek gevonden. Ze leert voor verpleegkundige-A. Ze zijn uitgevlogen naar de 'overkant'. De jongste twee, van 14 en 4, zitten op de basis- en middelbare school.

De bestuursleden laten geen kans onbenut. Nel weet nog hoe ze hebben gezocht naar die stageplaats. ,,Ik hoorde op een avond minister Borst in het NOS-journaal zeggen hoe blij ze was met de net gearriveerde Filippijnse verpleegkundigen. Ik heb meteen een brief gestuurd. Hier op Texel is een jonge buitenlandse vrouw die ook wil helpen de tekorten in de verpleging op te lossen.''

Het bij elkaar sprokkelen van een maandelijks inkomen is een van de lastigste zaken. Joeri klust zwart in de bouw, maakt meubelen voor eilandbewoners, maar dat is voor zo'n groot gezin toch niet genoeg om van rond te komen. Gelukkig vallen de studiekosten mee, door de steun van de UAF, een stichting voor vluchtelingstudenten. Maar de bestuursleden moeten er hard aan trekken om steeds weer goede gevers te vinden. ,,De beste tijd om mensen aan te schrijven is met kerst en voor de vakantie'', weet Nel. ,,Dan zijn ze in de goede stemming.'' Er is net een collecte gehouden voor de familie in de Nederlands hervormde kerk.

Ze zeggen het niet graag, zeker niet waar de Abchazische familie bij zit, dat er ook eilandbewoners zijn die zich 'negatief uitlaten' over de hulp aan uitgeprocedeerde asielzoekers. Nel maakte het de vorige avond nog mee bij een bijeenkomst van de oecumenische gespreksgroep. ,,Ik was zo kwaad, ik kon wel op tafel springen.'' Iemand had zich eraan gestoord dat de oudste zoon van Joeri en Erchan op een scooter rondreed. ,,En de burgerij maar dokken voor de familie, werd er gezegd. Maar die jongen heeft wel vier bijbaantjes gehad om de scooter te kunnen kopen. Gun die jongen toch wat. Hij heeft in korte tijd de mavo, havo en vwo gedaan. Zo'n harde werker moet je niet zo hard vallen.''

En dan was er laatst nog de kwestie van de mevrouw van het reisbureau op het eiland, die behoorlijk kwaad was geworden toen ze in een verhaal over de Abchazische familie in de Texelse Courant las dat een van de bestuursleden Georgië een 'politiestaat' noemde. Dat was haar geheel in het verkeerde keelgat geschoten. Abchazië mag dan een onafhankelijkheidsstrijd voeren tegen Georgië, maar het blijven Georgiërs - over wie op Texel geen kwaad woord wordt gezegd. Dat heeft alles te maken met de heldendaden van Georgische militairen die in de oorlog in Duitse krijgsgevangenschap op Texel waren gelegerd. Ze kwamen in opstand en hielpen mee het eiland terug te veroveren.

Toch denken de bestuursleden dat de verharding van de maatschappij tegen allochtonen en asielzoekers op Texel nog niet zo snel gaat als aan de overkant. ,,Je hebt hier nog altijd vitamine R, relaties die bereid zijn te helpen. Bij het krantenartikel van de asielzoekerfamilie werd een adhesiebetuiging ingesloten. Van de vijfduizend abonnees van de Texelse Courant reageerden vijfhonderd lezers. Niet slecht, vinden de bestuursleden.

Ze zijn niet bang voor de dreigementen uit Den Haag. Eerst was het staatssecretaris Kalsbeek die keer op keer liet weten dat het afgelopen moest zijn met de illegale opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. De nieuwe minister van integratie en vreemdelingenbeleid Nawijn kondigde onlangs aan hard op te treden tegen acties zoals op Texel. ,,We voelen ons een beetje anarchistisch'', zegt secretaris Herman Wellens, die al de tijd stilletjes met de ordner op schoot zit. ,,Je kunt mensen die jarenlang in de opvang hebben gezeten niet zomaar laten zwemmen'', vult de voorzitter aan. Zelf hebben ze de familie Kalaidjan in het asielzoekerscentrum van Texel leren kennen, waar een van de bestuursleden als vrijwilliger werkte.

Een ander bestuurslid zegt dat er de laatste tijd meer eilandbewoners zijn die zich ontfermen over op straat gezette asielzoekers. ,,Zelfs al zou Nawijn het strafbaar stellen, dan gaan we gewoon door'', zegt Nel. ,,Mensen zijn geen poppen.'' Ze heeft een hekel aan het egoïsme van deze tijd. ,,Ik geef liever de helft van mijn brood weg, dan smaakt de andere helft lekkerder.''

Ze hebben veel bereikt, de bestuurders van de Stichting Erchan. Maar nog altijd niet het doel: een verblijfsvergunning voor de familie. Bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft de stichting Nederland aangeklaagd voor de haars inziens onmenselijke daad de familie Kalaidjan naar Georgië te willen sturen. En er wordt gestudeerd op de mogelijkheid dat Joeri en Erchan zich als zelfstandig ondernemer op Texel vestigen. De laatste advocaat van de familie ziet daar wel brood in. Via deze weg zou de overheid scheutiger zijn in het geven van een verblijfstitel.