Ieren stemmen over nog strengere abortuswet

AMSTERDAM - Dagelijks reizen, gemiddeld, negentien Ierse vrouwen naar Engeland om een abortus te ondergaan. Het referendum over zwangerschapsafbreking dat vandaag wordt gehouden, zal in die praktijk geen verandering brengen.

Het is alweer de derde keer in 20 jaar dat de kiezer zich uit mag spreken over de gevoelige kwestie die abortus nog steeds is in het katholieke Ierland. De Ieren stemmen vandaag over de vraag of de toch al strenge wetgeving, strenger moet worden.

De indieners ervan, de regering van de conservatief Bertie Ahern, zijn erin geslaagd nog weer meer nuances aan te brengen. Veel Ieren weten niet meer wat ze moeten stemmen. De tekst op het stembiljet beslaat drie kantjes, en elk huishouden heeft nog eens een toelichting ontvangen van twintig pagina's.

Zelfs de Pro Life-groepen zijn verdeeld. Een deel wil 'ja' stemmen (dat adviseren ook de Ierse bisschoppen). Want het voorstel draait de klok terug. 'Dreiging met zelfmoord' kan niet langer grond zijn voor zwangerschapsafbreking in Ierland.

Die mogelijkheid tot abortus bestaat sinds 1992. Het Hooggerechtshof oordeelde toen dat een 14-jarig meisje, in verwachting na verkrachting door haar buurman, haar zwangerschap mocht laten afbreken omdat zij dreigde een eind aan haar leven te maken.

Die uitspraak opende de weg naar legalisering van abortus. Maar daar kwam het niet van: opvolgende Ierse kabinetten weigerden wetgeving te maken omdat zij niet de historie in wilden gaan als de regering die abortus introduceerde in Ierland.

Geen Ierse vrouw heeft ooit een beroep gedaan op het vonnis uit '92 -artsen wilden geen risico's lopen en de gang naar Engeland was gemakkelijk en anoniem. Toch bleef de anti-abortusbeweging zoeken naar mogelijkheden deze 'maas' te dichten.

Het was Bertie Ahern van de Fianna Fail-partij die bij zijn aantreden in 1997 beloofde die kwestie te regelen. Dat hij nu komt met een voorstel wordt gezien als tegemoetkoming aan onafhankelijke Pro-lifers die zijn minderheidsregering steunen. En over drie maanden zijn er weer verkiezingen.

Een aantal Pro-lifers wil Aherns voorstel echter verwerpen. Deze harde kern van de anti-abortusbeweging, aangevoerd door onder meer de vroegere winnares van het Songfestival, Dana Rosemary Scallon, wil helemaal terug naar af. Ook de uitkomst van het eerste abortusreferendum, uit 1983, willen zij terugdraaien. Toen werd zwangerschapsafbreking toegestaan als het leven van de moeder in gevaar is.

De regering wil het recht op informatie over abortus in het buitenland, en om daarheen te mogen gaan voor zwangerschapsafbreking, overeind houden. Dat werd vastgelegd per referendum in 1992. Daarmee kan de huidige praktijk gehandhaafd blijven, ook als de 'ja'-stem het vandaag wint (en volgens de laatste peiling staat die licht op voorsprong): 7000 Ierse vrouwen die jaarlijks naar Engeland gaan voor een abortus. Er blijft dus een oplossing voor een Iers probleem: een Britse.