Vaart achter troepenopbouw rond Irak

De komende weken vertrekken tienduizenden Amerikaanse en Britse militairen naar de Golfregio. Zij voegen zich bij de 60000 die nu al zijn samengetrokken rond Irak. Symptomen van een oorlog die snel dichterbij lijkt te komen.

AMSTERDAM - Of de oorlog er echt komt is nog steeds niet zeker, maar rondom Irak ligt al een forse Amerikaanse troepenmacht van tegen de zestigduizend militairen, die de komende maand nog eens uitgebreid moet worden tot honderduizend. Verder is Groot-Brittannië bezig een troepenmacht van veertigduizend man gereed te maken die ook in de maand januari naar het gebied van de Golf moet.

De oorlog is dichterbij gekomen nadat de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Colin Powell eind vorige week liet weten dat het regime van Saddam Hoessein in Irak wel degelijk in gebreke was gebleven wat betreft uitvoering van resolutie 1441, die de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties op 8 november had aangenomen.

Deze resolutie legt Irak een streng wapeninspectieregime op en waarschuwt het land voor 'ernstige consequenties' als het een laatste kans om op vreedzame manier zijn door de VN verboden wapens af te danken, niet aangrijpt. In de resolutie staat ook dat Irak een schriftelijk rapport over al zijn wapenprogramma's moet inleveren. Irak kwam op 7 december met twaalfduizend pagina's waarvan Amerikanen en Britten, maar ook de leider van de VN-wapeninspecteurs Hans Blix, zeiden dat ze niet deugden, oud nieuws en leugens bevatten en vol hiaten zaten, zodat volgens Powell Irak resolutie 1441 'wezenlijk had geschonden' en de Veiligheidsraad maar eens moest gaan nadenken over die ernstige consequenties.

Dat Powell, de meest gematigde in het team van president

George W. Bush dit zei, geeft de ernst van de situatie aan. Hij is de man geweest die de regering-Bush ervan overtuigde niet eigenzinnig en eigengereid Irak aan te pakken, maar de 'koninklijke weg' te bewandelen, namelijk die via de VN-Veiligheidsraad.

Maar Iraks wapenlijstje was ook weer niet van dien aard dat er onmiddellijk tot oorlog kon worden besloten, zodat Irak nóg een kans kreeg. Daar kwam bij dat de koninklijke weg nog niet afgewandeld was.

De VN-inspecteurs, die in Irak op zoek zijn naar door de VN verboden wapens, zijn op 27 november begonnen en moeten zestig dagen nadien hun conclusies rapporteren aan de Veiligheidsraad. En verder zou een besluit tot oorlog voeren, zonder dat er ook maar iets van massavernietigingswapens in Irak zijn gevonden, uiterst ongeloofwaardig zijn en zouden Amerika's bondgenoten dat niet zonder meer slikken. Wellicht het belangrijkste is echter dat Amerikanen en Britten 'niet klaar' waren voor de oorlog.

Aan dat laatste wordt nu en de komende weken hard gewerkt. Hoge Amerikaanse regeringsfunctionarissen hebben het televisienetwerk CNN verteld dat Bush en de zijnen eind januari een besluit nemen over een (nog steeds eventuele) aanval op Irak. En dat is dan wel net rond de tijd dat de VN-wapeninspecteurs van Blix met hun eindrapport komen (27 januari). Amerikaanse en Britse kranten staan de afgelopen dagen vol van door 'defensiebronnen' en 'regeringsfunctionarissen' aangekondigde massale verplaatsingen van troepen- en materieel, van grootschalige militaire oefeningen in het Golfgebied en het mogelijke opstomen van zogeheten carrier-groups, vliegdekschepen met daarom heen een keur aan andere oorlogsbodems. Twee ervan zijn al in het gebied aanwezig, de Abraham Lincoln in de Perzische Golf, en de George Washington in de Middellandse Zee. Het zijn drijvende vliegvelden met elk tegen de tachtig gevechtsvliegtuigen aan boord, zodat de vuurkracht enorm is. Twee van dergelijke Amerikaanse 'groepen' zouden nog onderweg zijn, terwijl ook het Britse vliegdekschip Ark Royal, en twintig andere Britse oorlogsschepen volgende maand naar de Golf vertrekken.

Welk soort oorlog er (opnieuw eventueel) gevoerd gaat worden is nog niet duidelijk, wel menen Amerikaanse en Britse deskundigen te weten dat 'zij' aan een troepenmacht van 250000 man genoeg hebben om de strijdkrachten van Saddam Hoessein op de knieën te krijgen. De deskundigen reppen eveneens van een uiteindelijke aanval met grondtroepen op de hoofdstad Bagdad, waar Saddam Hoessein zich met zijn getrouwen zou terugtrekken. Dit nadat (zoals dat gaat in de moderne oorlogsvoering) de Iraakse luchtafweer, commando- en infrastructuur met precisiebombardementen zijn uitgeschakeld. Daartoe, aldus een van de plannen, zouden duizenden Amerikaanse militairen met helikopters vanaf bases in Turkije in het noorden van Irak gedropt worden. En zouden Amerikanen en Britten gezamenlijk een grootschalige landingsoperatie uitvoeren bij Basra, de tweede stad van Irak, gelegen in het zuiden, aan de Perzische Golf.

Amerikaanse deskundigen schatten het moreel van de Iraakse troepen laag in. Saddam zou zich zelfs zorgen moeten maken over zijn 90000 man sterke Republikeinse Garde. Van zijn 'gewone' leger van 375000 man verwachten ze vrijwel geen tegenstand. En tegen dat optimisme hebben twee belangrijke Amerikaanse generaals, de een commandant van de landmacht en de ander commandant van het korps mariniers, met klem gewaarschuwd.