'Grote banken moeten oppassen'

AMSTERDAM - De analisten die voor beleggers aandelen beoordelen, liggen onder vuur. Ze zouden fondsen aanprijzen omdat de bank waarvoor ze werken daar belang bij heeft. Andere bedrijven brengen ze juist in problemen door overdreven negatieve waarderingen. Peter Wortel, voorzitter van de Vereniging van Beleggingsanalisten (VBA), reageert op de kritiek.

In de Verenigde Staten zijn analisten van de zakenbank Merrill Lynch in opspraak gekomen. In hun rapporten prezen ze aandelen aan die ze intern als 'waardeloos' betitelden, omdat hun werkgever die aandelen graag aan de man wilde brengen. Gebeurt dat in Nederland ook?

,,In de VS gaat het heel anders dan in Europa. Er zijn daar inderdaad dingen gebeurd die niet door de beugel kunnen. Dat komt hier minder voor. Maar aan de andere kant, als een bank een aandelenemissie begeleidt, spelen er altijd zakelijke belangen mee. Dan kunnen ook analisten minder onafhankelijk werken.''

,,Het probleem is eigenlijk dat beleggers niet willen betalen voor research. Een analist werkt dus voor een bank die hem betaalt. Het is onvermijdelijk dat er dan belangen kunnen meespelen. In Nederland wordt dat ook algemeen erkend. Echte belangenverstrengeling komt eigenlijk alleen voor bij de grote banken, die ook emissies begeleiden. Analisten van ABN Amro, ING en Fortis moeten het meest op hun tellen passen.''

,,Voormalig Aegon-topman Kees Storm noemde onlangs de onafhankelijkheid van analisten een sprookje. Dat bent u dus met hem eens?''

,,Ja, wel zolang de research gratis is. Dan kunnen er andere belangen meespelen. Het komt voor dat de directie van een bedrijf belt met de bank, om zich te beklagen over een negatief analistenrapport. Dat is bijvoorbeeld gebeurd bij Numico. De vraag is hoe sterk de bank zich dan wil maken voor het oordeel van hun analist.''

,,De rapporten van Angelsaksische analisten zijn veel invloedrijker dan die van anderen. De relatieve onbelangrijkheid van Nederlandse analisten op de internationale markten maakt het voor hun mogelijk om onafhankelijker te zijn. De toezichthouder Autoriteit-FM heeft dat ook bevestigd, door te zeggen: jullie hebben zo weinig invloed dat het niet zo erg is als je je niet helemaal aan de regels houdt.''

Na de overdreven positieve beoordelingen tijdens de beurshausse eind jaren negentig, komen analisten nu weer vaker met verkoopadviezen. Slaan ze niet door naar de negatieve kant?

,,Die toename van negatieve beoordelingen heeft echt te maken met de marktkomstandigheden. In het verleden zijn analisten inderdaad te positief geweest. Het is goed dat dat nu wordt aangepast. Banken letten erop dat koop- en verkoopadviezen meer in evenwicht zijn.''

,,Zeer negatieve rapporten kunnen bedrijven wel in problemen kunnen brengen. Wat vindt u bijvoorbeeld van de analist die het aandeel Getronics onlangs op 0 euro waardeerde?''

,,Als hij goed z'n werk heeft gedaan en op basis van objectieve criteria op een waarde van 0 uitkomt, dan heb ik daar vrede mee. Maar als hij gemakkelijk een trend wil neerzetten, ben ik daar pertinent tegen.''

,,De gevolgen voor het betrokken bedrijf kunnen zo groot zijn, dat je geen voorspellingen moet doen waar je niet voor honderd procent achter staat. Dat bedrijf kan door zo'n rapport moeilijker aan krediet komen. Een analist mag zijn invloed op de markten nooit onderschatten. Hij moet daar zorgvuldig mee omgaan.''

,,Hoe maak je analisten bewust van die verantwoordelijkheid?''

,,Als vereniging hebben wij, met internationale partners, een gedragscode opgesteld. Wie zich daar niet aan houdt, kan geschorst worden als lid van de vereniging. Maar ja, iedereen mag zich analist noemen.

,,Ontbreekt het hier aan toezicht op het gedrag van analisten?''

,,Het toezicht is in Nederland heel behoorlijk geregeld, door het Dutch Securities Institute en de AFM. Maar het zou misschien verder moeten gaan.''

,, Wij zijn internationaal bezig scherpere richtlijnen op te stellen. Als een analist schrijft over een fonds, moet hij aangeven of de bank of hij zelf daar aandelen in heeft.''

,,Zou het niet beter zijn als de analist helemaal geen aandelen heeft in de bedrijven die hij beoordeelt?''

,,Daar doe ik geen uitspraak over. Iedere bank heeft daar haar eigen regels voor.''