Nieuwe aanpak Palestijnen: cursus geweldloos verzet

De intifada is mislukt, concluderen sommige Palestijnen. De aanslagen op Israëliërs hebben de internationale steun uitgehold. Tijd voor een nieuwe strategie: geweldloosheid. De eerste cursus wordt gegeven.

BEIT SAHOER - Aiman aboe Aita zou het liefst nooit meer een wapen dragen. Het is zijn droom. Zijn ideaal. Zijn streven. Maar de gekozen leider van Fatah in Beit Sahoer, een dorpje versmolten met Bethlehem, wordt door Israël beschouwd als de plaatselijke voorman van de Tanziem en zit reeds maanden ondergedoken op steeds wisselende schuiladressen. Zijn pistolen, zegt hij, moeten hem bescherming bieden als hij ooit door het leger mocht worden ontdekt.

Voor hemzelf lijkt een ongewapend bestaan voorlopig niet meer dan een utopie. De andere dorpsstrijders, zo meent Aboe Aita, zouden die echter tenminste in overweging moeten nemen. En dus gebruikte hij zijn invloed en status om 23 hogere lokale Tanziem-leden te overreden deel te nemen aan een eerste trainingscursus 'geweldloos verzet'. Gewoon, om eens geheel vrijblijvend na te denken over een verandering van methodiek.

De reden is simpel: de huidige intifada heeft in opzet feitelijk gefaald. De zelfmoordaanslagen hebben de mondiale solidariteit grotendeels doen wegebben, elf september heeft voor het Westen de grens vervaagd tussen 'rechtvaardige strijd' en 'terrorisme', terwijl ook de deelname vanuit de Palestijnse bevolking aan de tweede Intifada miniem is. Hooguit twee procent participeert actief, tegenover 95 procent van alle vrouwen, mannen en kinderen in de periode 1987-1993. Wist die eerste Palestijnse vrijheidsstrijd toen de wereld bovendien middels demonstraties en stenen het ware gezicht van de Israëlische bezetting te tonen, nu hebben alle geweld en geweren een vertekend beeld van de Palestijnen naar buiten gebracht.

Tijd om de lessen te trekken uit de eerste intifada, vonden daarom Aboe Aita's vrienden en dorpsgenoten Djihad Sjomalie en Hoesam Joebran. En aldus begon het tweetal vier maanden geleden met het ontwerpen van een soort omscholingsprogramma voor de gewapende jongeren. Het cursusmateriaal werd gebaseerd op dat van het Christian Peacemaker Team, een groep buitenlandse waarnemers in Hebron die getraind is in geweldloos verzet, maar ook op hun eigen expertise.

VERVOLG OP PAGINA 5

Vervolgtraining stil door Israëlisch geweld Midden-Oosten

VERVOLG VAN PAGINA 1

Djihad Sjomalie is de oprichter van Reach, een organisatie die jongeren traint voor het civiele leiderschap. Hoesam Joebran leidt voor Holy Land Trust, een Bethlehemse instelling, een programma dat gericht is op vrede en verzoening.

Kweekvijver is Beit Sahoer, waar het project proefdraait en wordt geëvalueerd. Bethlehem staat nummer twee op de lijst, gevolgd door de rest van de Westoeversteden, met als uiteindelijk doel de gewapende tak van de Fatahbeweging zo van onderaf te hervormen. ,,Want laten we eerlijk zijn'', stelt Sjomalie. ,,We bevinden ons in een benarde situatie en zijn deze oorlog meer dan moe.''

Geweldloos verzet is de afgelopen twee jaar niet helemaal afwezig geweest in de strijd. Vrouwen van middelbare leeftijd zijn in optocht naar een checkpoint getogen, studenten zaten voor Israëlische tanks, verkeersstremmende puinheuvels op de Palestijnse wegen werden ontmanteld en kleurrijke ballonnen opgelaten bij de scheidsgrens tussen Bethlehem en Jeruzalem. Van een algehele burgerlijke ongehoorzaamheid, zoals ten tijde van de eerste intifada, was echter geen sprake. Toen weigerde bijvoorbeeld de hele bevolking collectief Israëlische belastingen te betalen. ,,Dat was een krachtige boodschap'', zegt Sjomalie.

De 23 deelnemende volbloedmilitanten uit de Beit Sahoer stonden de eerste dag van de training evenwel uitermate sceptisch tegenover de idee van geweldloos verzet. Laf en een teken van zwakte, luidde het collectieve oordeel. Sjomalie restte niets anders dan het opentrekken van alle registers om te trachten de groep te tonen dat de nieuwe methode de bereidheid tot sterven vergt in een confrontatie met het leger door simpelweg met een spandoek op straat te blijven zitten of staan.

Enkele sessies aan lezingen, workshops, discussies en video's later keerde echter het tij. De deelnemers begonnen langzaam open te staan voor een verandering van aanpak, en zelfs de gezochte Aboe Aita wist zich naar binnen te smokkelen om de groep toe te spreken. De belangrijkste les was dat de leiders van de gemeenschap er goed aan doen te kijken naar de soort samenleving waarin de Palestijnse kinderen momenteel opgroeien, en hun verantwoordelijkheid leren nemen bij het creëren van een betere, democratischer toekomst voor de volgende generatie. Een militaire oplossing, zegt Sjomalie, is er immers niet voor het conflict; alleen een politieke.

Het vierdaagse proefproject was volgens de initiatiefnemers 'in principe' zeer succesvol. Films over het leven van Gandhi en teksten over Martin Luther King smeedden de cursisten niet terstond om tot overtuigd pacifist, maar leerden hen wel het bredere plaatje te zien. Sommige zittingen moesten zelfs worden verlengd vanwege de geestdrift waarmee de deelnemers zich wierpen op de discussiestof.

Maar tussen theorie en praktijk staat operatie Volhardend Pad, de militaire actie die Israël begon vrijwel direct na de afronding van de eerste trainingscyclus. Sindsdien mogen de burgers van Beit Sahoer het merendeel van de tijd hun huizen niet uit, zodat de vervolgtraining geen doorgang vinden kon. De projectleiders vrezen dat straks veel zal moeten worden herhaald om de deelnemers terug te brengen naar het niveau van juni. Ook de uitbreiding van het project naar Bethlehem moest door de militaire operatie voorlopig worden uitgesteld.