Buiksprekers van terrorisme

Zou het veiliger in Nederland worden als er een algemene identificatieplicht wordt ingevoerd, zoals minister Van Boxtel wil? Zou het veiliger in Nederland worden als er een minister van veiligheid komt, de veiligheidsdiensten fuseren en ze over meer geld kunnen beschikken, zoals oud-minister Peper voorstelt? Zou het veiliger in Nederland worden als er weer grenscontroles worden ingesteld en het vrije verkeer van personen in Europa wordt afgeschaft? Wordt het veiliger in Nederland als burgers elkaar meer in de gaten gaan houden, zoals Kok voorstelde?

Het angstige gevoel van absolute kwetsbaarheid smeekt om oplossingen en sommige politici schromen dus niet met hun oplossinkjes te komen. Zij weten zich van een dankbaar publiek verzekerd, ook al kan niemand de twijfel aan de effectiviteit van die maatregelen wegnemen. Maar we willen zo graag dat het helpt, en sommige politici willen best als zielkundig masseur optreden.

Bedenkelijker is het dat de terroristische aanslagen gebruikt worden als aanleiding om maatregelen voor te stellen die men eigenlijk toch al wilde nemen. Disciplinering van de burger, het aan banden leggen van zijn vrijheden, versterking van de sociale controle, het tegengaan van losbandigheid in de samenleving, afscheid van de gedoogcultuur. Veiligheid wordt boven vrijheid gesteld, alsof inperking van bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting of geweten onze kwetsbaarheid kan verminderen. Bovendien, deze vrijheden waren en zijn nooit absoluut. Nooit hebben zij een vrijbrief gegeven tot geweld en terreur. Terreur is altijd het wapen van de zwakkere tegenover de sterkere geweest. Onze democratische samenlevingen zijn zo sterk dat zij niet door terroristische aanslagen vernietigd kunnen worden. Onze democratie kan alleen aangetast worden door onze eigen reacties op die aanslagen.

Bescherming van onze kwetsbare samenlevingen kan nooit volmaakt zijn. We moeten ons er ook bij neerleggen dat het daadwerkelijk uitschakelen van terroristische netwerken zijn beperkingen kent. Een totale overwinning zit er niet in, zoals zelfs de Amerikaanse minister van defensie ons voorhoudt. Als bescherming en bestrijding niet afdoende kunnen zijn, dringt een derde optie zich op. Neem de oorzaken van het terrorisme weg. Breng het Israëlisch-Palestijns conflict tot een oplossing, verklein de kloof tussen het rijke Noorden en het arme Zuiden. Het probleem hierbij is dat we niet weten welk politiek programma de terroristen die de Twin Towers vernietigden, nastreefden. Commentatoren die deze weg kiezen, fungeren daarom als buiksprekers van de terroristen, door hen hun eigen verlangens voor te schrijven. De suggestie is dat zolang het conflict in het Midden-Oosten voortwoekert, er terrorisme zal zijn, waarmee hoe dan ook een schijn van rechtvaardiging aan dat terrorisme wordt gegeven. Maar het is uiterst twijfelachtig of de Twin Tower-terroristen zich bekommerden om het lot van de Palestijnen of om de armoede in de wereld.

Misselijkmakend zijn diegenen die na 11 september hun mening over bijvoorbeeld het Midden-Oostenconflict hebben herzien. Dat conflict moet opgelost worden op basis van minimale eisen van fatsoen en menselijke waardigheid, omdat Palestijnen en Israëliërs van goede wil daar al lang recht op hadden, niet omdat onze veiligheid daardoor iets vergroot zou worden. Bovendien is er het groteske misverstand dat een oplossing van het Midden-Oostenconflict, die aan minimale eisen van fatsoen en menselijke waardigheid voldoet, bij de terroristen in de smaak zou vallen. Het tegendeel is waarschijnlijker. Ook de rationele weg, neem de voedingsbodem van het terrorisme weg, heeft zijn grenzen, simpelweg omdat wij in sommige gevallen niet aan de verlangens van terroristen willen of kunnen voldoen.