Hervormde kerk kan nog altijd scheuren

HOUTEN -De synode van de Nederlandse hervormde kerk heeft geprobeerd een kerkscheuring te voorkomen. De dreiging van slepende juridische procedures en zelfs scheuring blijft.

De identiteit van plaatselijke gemeenten die grote moeite hebben met Sow is ook in de toekomstige verenigde kerk gewaarborgd, zo benadrukte de kerkvergadering vrijdag.

Het synodebestuur moet blijven praten met 'bezwaarde' (uiterst rechtse) hervormden en samen zoeken naar goede oplossingen, waardoor geen breuk in de nh kerk zal ontstaan. Met die opdracht probeerde de synode tegemoet te komen aan behoudende tegenstanders van de kerkfusie van hervormden, gereformeerden en lutheranen. Die dreigen hun kerk op eigen houtje voort te zetten zodra de vereniging een feit is.

De synode ging uiteindelijk akkoord met het rapport 'Om de eenheid en heelheid van de Kerk'. Daarin staat dat de hervormde kerkorde geen mogelijkheid kent om buiten de Sow-kerk 'hervormd' te blijven. Gemeenten die zich toch afscheiden van het landelijk kerkverband, verliezen hun gebouwen en goederen. Er valt wel 'pastoraal' over bezittingen te praten.

Het rapport over de afscheiding van gemeenten vervangt een eerdere notitie over de kwestie. De synode had dat stuk vorig jaar afgewezen, omdat het te kerkjuridisch en te weinig pastoraal van toon was. Het nieuwe, fors uitgebreide rapport werd op voorhand door voorstanders als 'irenisch en pastoraal' betiteld. Tegenstanders noemden het 'kil' en ontdekten er een 'ramkoers' in.

Het rapport haalde het met een ruime meerderheid (59 voor, 13 tegen), maar het geding om de kerk is daarmee nog niet beslecht, waarschuwden tegenstanders. Tijdens de besprekingen zeiden ze te vrezen voor geldverslindende rechtszaken als het rapport ongewijzigd zou worden aangenomen. Het woord 'scheuring' viel vaak.

Ook klonk een pleidooi voor een minder vergaande samenwerking tussen de nh kerk en de andere Sow-partners: geen fusie maar een unie. Dat idee was tijdens eerdere beraadslagingen al gesneuveld en haalde het ook nu niet.

Synodevoorzitter ds. A. van der Plas -zelf Gereformeerde bonder, dus mét enige bedenkingen tegen Sow- drukte zijn bezwaarde geloofsgenoten op het hart dat zij ook in de toekomstige, ene protestantse kerk de ruimte krijgen om hun bijdrage te leveren. ,,We willen de eenheid en de heelheid van de kerk niet opgeven. Daarom zeggen we tot gemeenten die aarzelen: u hoeft niet weg. We hebben een gezamenlijke roeping, daarom kunnen we elkaar niet missen'', zei hij. Van der Plas zegde verder een bezinning toe op de huidige kerkstructuur.

De synode besloot ook een rapport te laten schrijven waarin de 'contouren van het kerk-zijn in de 21e eeuw' zichtbaar worden. Bovendien is het volgens de kerkvergadering nodig dat de drie Sow-kerken tot een gezamenlijke visie op de kerk komen.

Maar wat men ook doet, stelde de Utrechtse hoogleraar F.G. Immink, de harde kern van bezwaarden is het toch nooit genoeg.