Britten betalen voor zorg

AMSTERDAM - De Britse premier Tony Blair wil breken met het hoogste gebod van zijn New Labour: gij zult de belastingen niet verhogen. De Britten zullen in de buidel moeten tasten als zij een gezondheidszorg willen van gemiddeld Europees niveau, is zijn boodschap.

De National Health Service (NHS), de Britse gezondheidszorg, eens nummer 1 in de wereld, ligt er zieltogend bij, het is bekend. Minister Gordon Brown van financiën opperde de afgelopen maanden al eens voorzichtig dat voor de broodnodige investeringen de belastingen misschien wel omhoog moeten. Premier Blair roept dat nu van de daken. Hij deed dat gisteren nog in Schotland: ,,We hebben geen keus, er moet meer worden bijgedragen.''

Die opstelling betekent een trendbreuk. Sinds het aantreden van Margaret Thatcher in '79 was verhoging van de belastingen voor een betere zorg taboe, integendeel er werd alleen bezuinigd. Na de winst van Labour bij de verkiezingen in '97 hield de regering-Blair de nullijn aan in haar eerste kabinetsperiode. Maar vorig jaar ging het roer om: de komende jaren gaan miljarden ponden extra naar de NHS. En de nationale zorg zou deels worden geprivatiseerd om de prestaties te verbeteren. Kennelijk levert het allemaal te weinig op.

Blair neemt een groot risico met zijn ommezwaai. Labour breekt niet echt een verkiezingsbelofte, de partij heeft steeds beloofd de inkomstenbelasting niet te verhogen. Maar de kiezer zal dat niet zo genuanceerd zien. De premier denkt niettemin dat hij wel kan verkopen waarom hij iets extra's moet vragen. Hij heeft een punt: vergeleken met bijvoorbeeld Frankrijk -en daar kijken Britten graag naar, als voorbeeld van goede gezondheidszorg- spendeert Groot-Brittannië veel minder aan zorg: 6,7 tegen 9,5 procent van het bnp. Maar meer geld is niet alles, bewijst de situatie in Schotland. Daar liggen de uitgaven 20 procent hoger, maar staan patiënten net zolang op de wachtlijst.

De Conservatieven raakten geheel in verwarring door de stap van Blair. Liam Fox, woordvoerder voor gezondheidszorg, vond eerst dat de belastingen best omhoog konden voor de NHS. Maar nadat hem het standpunt van Tory-leider Iain Duncan Smith nog eens was ingewreven -belastingen kunnen alleen omlaag, riep Fox dat zijn partij nog studeerde op financiering van de NHS.

Overigens zou de extra bijdrage die Blair wil pas vanaf 2005 worden gevraagd. En dat is -normaal gesproken- een verkiezingsjaar. Dat verklaart waarom de Britse premier er nu al mee komt. Hij lijkt het credo te volgen van Jean Baptiste Colbert, schatmeester van Lodewijk XIV: De kunst van het belastingheffen bestaat eruit de gans zo te plukken dat je zoveel mogelijk veren krijgt tegen zomin mogelijk geblaas.