'Beter toezien op medicijnreclame'

AMSTERDAM - Het toezicht op de wet die geneesmiddelreclame in Nederland reguleert, moet verscherpt worden. Farmaceutische bedrijven proberen op te veel manieren artsen en patiënten te beïnvloeden in hun keuze voor bepaalde medicijnen. Zij doen dit langs de weg van voorlichtingsfolders, neponderzoekjes, te innige contacten met patiëntenverenigingen en cadeaus aan artsen.

Dit schrijft de Consumentenbond vandaag in een brief aan de Tweede Kamer, die vergezeld gaat van een rapport over de marketingstrategieën van de farmaceutische industrie. Voor zijn onderzoek vroeg de bond vier artsen -twee huisartsen en twee specialisten- om gedurende zes maanden al het schriftelijke reclamemateriaal, afkomstig van de industrie, te verzamelen. Dit leverde een oogst van 60 kilo, veelal luxe uitgevoerde, folders en brochures op. Met daarin vele aanbiedingen van cadeaus, die meestal zonder tegenprestatie opgestuurd werden. Een huisarts uit het panel ontving in dat halve jaar maar liefst 100 verschillende cadeaus.

De bond deed het onderzoek uit zorg over de betrokken patiënten, die nadeel kunnen ondervinden van de marketingpraktijken en daar 'onvoldoende van op de hoogte' zijn. Nefarma, de koepel van farmaceutische bedrijven, denkt daar anders over. In een reactie in het rapport zegt Nefarma: ,,De industrie is commercieel; als de een wat doet, doet de ander dat ook. Als consument heb je er baat bij; door competitie krijg je innovatie in de westerse samenleving.''

De Consumentenbond betwijfelt echter of patiënten en consumenten er baat bij hebben dat medicijnfabrikanten de onderwerpkeuze in tv-programma's en tijdschriften proberen te beïnvloeden, en daar ook vaak in slagen. Verder worden in het rapport de patiëntenverenigingen gewaarschuwd. Veel van hen onderhouden contacten met farmaceutische bedrijven die geneesmiddelen maken voor hun aandoening. De bond wijst erop dat de industrie belang heeft bij deze contacten met hun doelgroep, en de patiëntenverenigingen soms gebruikt als 'breekijzer' bij lobbyactiviteiten.

Een groot probleem vindt de bond tenslotte de beruchte seeding trials: ,,Deze vorm van reclame, vermomd als een wetenschappelijke postmarketing studie naar het gebruik van nieuwe medicijnen, is misleidend en daarom verboden. Helaas is de praktijk anders.'' Ook hierbij vreest de bond voor de belangen van de consument: wat schiet die op met 'neponderzoek' dat alleen maar bedoeld is om het middel in de pen van de dokter te krijgen?

Al dit soort onderzoeken zouden voortaan door een medisch ethische commissie beoordeeld moeten worden, vindt de bond. Ook pleit hij voor het opnemen van een onderwijsmodule in de artsenopleiding over marketingtechnieken van de industrie.