'Topstudies weer alleen voor de rijken'

De Tweede Kamer moet onderwijsminister Hermans tot de orde roepen, vinden de studentenbonden. Want de beste studies in het nieuwe 'bachelor-masterstelsel' dreigen onbetaalbaar te worden en de invoering van de nieuwe structuur gaat overhaast. ,,Er zijn al docenten die daarom iedereen maar een zesje geven.''

UTRECHT - Het wordt te duur en ontoegankelijk, zeggen de studenten over het bachelor-masterwetsvoorstel (kortweg BaMa), waarover de Tweede Kamer zich morgen buigt. Omdat overleg met minister Hermans niet heeft geholpen, gaan de studenten vandaag in Den Haag demonsteren.

De opsplitsing van het universitair onderwijs in een breed georiënteerde bachelorsopleiding, gevolgd door een één- of tweejarige specialistische mastersstudie, vindt de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) een goed idee. Met de nieuwe titels begrijpen ook buitenlanders wat een Nederlandse afgestudeerde voorstelt. ,,Maar met de invoering van dit model zijn we bang dat het hoger onderwijs weer alleen toegankelijk wordt voor de allerbeste studenten en degenen met geld'', zegt voorzitter Sofie Joosse.

Het collegeld voor bachelor- en masteropleidingen verandert niet. Universiteiten mogen alleen voor kwalitatief hoge masterstudies, de zogenoemde topmasters, vijf keer het normale bedrag vragen. De jaarlijkse kosten voor de student stijgen dan tot ruim 7000 euro.

,,De vereniging van universiteiten zegt tegen deze verhoging te zijn, maar minister Hermans gaat er wel van uit dat universiteiten en hogescholen topcollegegelden gaan vragen, want waarom geeft hij ze anders deze mogelijkheid?'', redeneert Joosse. Een onafhankelijk en nieuw 'accreditatieorgaan' beoordeelt of een masterstudie zich 'topmaster' mag noemen. Joosse: ,,De criteria hiervoor zijn te vaag. In de praktijk zal het erop neer komen dat de instelling het zelf bepaalt.''

Voor hbo-afgestudeerden (oftewel de hbo-bachelors) is het zelfs de vraag of ze naar een wetenschappelijke masteropleiding kunnen, aangezien de universiteit zelf de toelatingseisen mag opstellen. Nu studeert jaarlijks nog tien procent van de hbo-gediplomeerden door op de universiteit. ,,Er zijn vage plannen voor een schakeljaar voor hbo-ers om de benodigde kennis op te doen, maar dat betekent studievertraging. Als de aansluiting niet goed is, zorg dan dat de kwaliteit van de hbo-opleiding stijgt'', aldus Joosse.

De selectiecriteria gelden ook voor de universitaire studenten met bachelorsdiploma, al hebben zij recht op doorstroming naar minimaal één masteropleiding. De topmasters zijn alleen bedoeld voor de 'excellente' studenten. De hbo-bachelors krijgen geen studiefinanciering meer als zij doorleren. Hermans gaat er van uit dat studenten die de hbo-masteropleidingen volgen er een goedbetaalde baan naast hebben.

Ook de hoge snelheid van invoering en het geld dat ervoor wordt uitgetrokken, baren de studenten zorgen. Universiteiten hebben bijna 23 miljoen euro gekregen voor de nieuwe programmering. Als ze goede plannen maken, krijgen ze nog eens hetzelfde bedrag. Joosse: ,,Dat is veel te weinig. Om vijf jaar twee structuren naast elkaar te laten bestaan én de kwaliteit te verbeteren, is meer geld nodig.''

Een overhaaste invoering van een nieuw stelsel roept herinneringen op aan de problemen eind jaren tachtig, toen minister Deetman zich verslikte in de studiebeurs. Wageningen Universiteit is vanwege bezuinigingen in 2000 al begonnen met het BaMa-stelsel en de ervaringen van studenten zijn niet positief. Enkele opleidingen zijn verdwenen. Zo studeert Jaime Hoogesteger (22) tropisch landgebruik, maar deze studie bestaat helemaal niet meer. Enkele vakken zijn opgeheven, waardoor Hoogesteger met zelfstudie de nodige kennis moet opdoen. ,,Er is een aantal vakken van andere studies die enigszins vergelijkbaar zijn, maar die worden op tijdstippen gegeven die mij helemaal niet uitkomen.''

,,Voor docenten is de invoering superzwaar. Zij moeten met twee programma's werken, waarvan het nieuwe nog grotendeels in elkaar gezet moet worden'', zegt Hoogesteger. ,,Veel van hen zijn overwerkt. Wageningen heeft docenten uit Nijmegen en Utrecht gehaald, maar die zullen geen tijd meer hebben als ze zelf ook beginnen met het BaMa-stelsel.''

,,Sommige docenten weigeren vanwege tijdgebrek les te geven'', weet Joosse. ,,Eentje stelde voor dat iedereen gewoon een zes krijgt. Overgangsproblemen? Die duren dan wel vijf jaar. Hermans wil dat aan de hbo's en universiteiten overlaten, maar hij moet er zelf iets aan doen.''