Levensechte Proefopstelling Frictiekunde

In het volle licht van de openbaarheid vechten fractieleden en bestuurders van de LPF om de macht. Uitgelezen studiemateriaal voor wetenschappers die willen weten hoe je van een handjevol mensen een groep maakt die zijn taak aankan. Wat hebben de psychologie en de antropologie over de processen in de LPF te zeggen?

,,Op de radio hoorde ik jongeren zeggen dat ze bij de LPF eens wat lessen politicologie moesten nemen of zo'', zegt W. Koot, hoogleraar Cultuur, organisatie en management aan de Vrije Universiteit. ,,Maar ik zou eerder wijzen op de lessen van de antropologie. Het gaat om de vraag: hoe vorm ik een eigen cultuur en identiteit?''

,,Cultuur heeft twee functies: de integratie van de groep zelf en de aanpassing van die groep aan zijn omgeving.''

,,Dat laatste is voor bijvoorbeeld de Kalahari heel simpel: de omgeving is een woestijn en de groep moet daarin overleven, en samenleven. Bij de overlevenden van een vliegramp is ook meteen duidelijk wat er aan de hand is: gebrek aan alles dwingt die mensen ertoe samen een oplossing te gaan zoeken.''

,,Bij de LPF is onduidelijk wat voor taken er liggen. De crisis is een interne, en niet eens een gemeenschappelijk gedefiniëerde crisis, want iedereen vindt een ander probleem hét probleem. In feite is het andersom: ze zitten op het pluche, de groep wordt met luxe geconfronteerd in plaats van met schaarste.''

,,Voor de interne integratie is het goed als het leiderschap geregeld is: dat geeft orde. Daar is de LPF nu heel sterk op gefocust: op een leider die naar de buitenwacht goed overkomt, en die regels kan maken. Ik begrijp best dat ze denken dat Heinsbroek daaraan kan voldoen. En als de media hem dan ook construeren als iemand die zowel degelijk als inspirerend is, dan gaan de anderen zich des te meer achter hem scharen. Zo ontwikkelt leiderschap zich.''

,,Daarna moet de groep ook nog een ideologie krijgen. In etnische groepen zie je vaak dat die voortkomt uit een gedeeld verleden, dat eventueel speciaal daarvoor geconstrueerd wordt. Dat is een belangrijke taak van de leider. Ik ben adviseur geweest van minister Jan de Koning toen Aruba een aparte status onder de Antillen wilde, en ik heb gezien hoe knap Betico Kroes dat deed. Die kon dat Arubaanse verleden fantastisch opkloppen, met elementen die helemaal niet waar waren. Voor de LPF is het misschien wel te laat daarvoor, nu Pim Fortuyn dood is.''

,,Het is heel moeilijk om identiteitsprocessen goed te managen. Je moet immers een goed evenwicht zien te vinden tussen de oriëntatie op het verleden en die op het heden, die op de eigen groep en die op de omgeving. De leider die dat voor elkaar krijgt moet cultureel en sociaal een heel intelligent persoon zijn. Er zitten natuurlijk genoeg intelligente mensen bij de LPF, maar er zijn er maar weinig die dat kunnen.''