Frankrijk: godsdienst terug op school

PARIJS - Frankrijk wil meer gaan doen aan godsdienstonderwijs op school. Het land met een lange traditie van strikte scheiding van kerk en staat krijgt binnenkort een instituut voor godsdienstwetenschap. Een en ander is het gevolg van een regeringsrapport van de hand van de Franse schrijver en intellectueel Régis Debray.

Onderzoek heeft uitgewezen dat met de jaren de kennis over godsdienst in Frankrijk hard achteruit is gegaan. Maar Debray heeft ook iets anders vastgesteld: godsdienst uitsluiten van de 'rationele en door de overheid gecontroleerde kennisoverdracht' bevordert de pathologische tendenzen in godsdienst meer dan dat het die voorkomt of geneest. Kennis van de godsdienstgeschiedenis daarentegen helpt het heden te verbinden met het verleden.

Het idee van godsdienstonderricht op school komt mede voort uit de meer algemene strijd in Frankrijk tegen onwetendheid en tegen fundamentalisme en fanatisme, tegen de scientologykerk, een strijd die onder meer een antisektenwet bracht. Onderwijs, ook over godsdienst, moet bijdragen tot sociale cohesie in het land dat al lang een religieus pluralisme kent.

Debray's rapport is binnen de gevestigde godsdiensten in Frankrijk goed ontvangen. De lutheraan Marc Lienhard noemt het positief dat Debray ronduit spreekt vanuit een geseculariseerd standpunt. Ook Jean Joncheray van het Institut Catholique in Parijs wijst erop dat het rapport kennelijk ,,de strijdbare secularisatie en de secularisatie van het negeren'' voorbij is, de tijd waarin het onderwerp 'godsdienst' op school niet eens genoemd kon worden.

Overigens valt er nog te zien of men het uiteindelijk wel zo eens is. Debray wil godsdienst niet als een apart vak, maar zien opgenomen in het vak geschiedenis en menswetenschappen. Lienhard vertolkt het gevoel in de kerken dat godsdienst méér is dan achtergrond muziek, dat het ook kennis veronderstelt van teksten, rituelen.

In de Franse vrijmetselarij is er vrees dat de nieuwe visie de scheiding van kerk en staat in gevaar brengt.

Herziening van de (officieel niet-bestaande) relatie tussen kerk en staat was jarenlang volstrekt taboe. De problemen met stromingen die -weinig vleiend- als 'sekten' worden aangeduid, maar meer nog de opkomst van de islam in Frankrijk, met meer dan 5 miljoen gelovigen, hebben mede tot gevolg dat de Franse overheid met andere ogen is gaan kijken naar het thema 'godsdienst'.