Waken over Rotterdamse stemmachines

Vandaag gaan inwoners van 458 gemeenten naar de stembus om een nieuwe raad te kiezen. In de laatste aflevering van 'De Stemming': voor het eerst gaat Rotterdam elektronisch stemmen.

Er is geoefend, voorgelicht, geïnstrueerd en helemaal niets aan het toeval overgelaten. Vandaag wordt in Rotterdam voor het eerst gestemd met stemmachines. Het traditioneel 'late' Rotterdam hoopt nu om 22.30 uur de uitslagen compleet te hebben. Complete helpdesks en alarmteams staan klaar als het mis mocht gaan. Maar het gaat niet mis, beweert projectleider Anne Hoeflaak van Nedap/Groenendaal, de combinatie die de 399 stemapparaten en bijbehorende software leverde.

Er zijn de gehele dag flink wat mensen standby. Die zitten er denk ik niet voor niets?

,,Er kan op zo'n verkiezingsdag eigenlijk niet zoveel gebeuren, hoor. Het principe van stemmen, de technische handeling, is vrij eenvoudig. Iemand drukt op een knop en dat wordt vervolgens opgeslagen. Toch hebben we in de ochtenduren acht mensen op de helpdesk zitten. Daar kunnen stembureaus naartoe bellen als zich problemen voordoen. Overdag zijn er zes mensen op strategische plaatsen in Rotterdam, die waar nodig storingen verhelpen.''

Jullie leveren stemmachines door heel Europa. Welke klachten krijgen jullie meestal op verkiezingsdag?

,,Het gebeurt wel eens dat mensen de stemmachine in de ochtend niet krijgen opgestart. Negen van de tien keer komt dat omdat ze vergeten het sleuteltje van de vrijgavekast om te draaien, en dan doet het apparaat echt niks. Ook komt het sporadisch voor dat een machine uitvalt.''

Naast de gemeenteraad worden in Rotterdam vandaag ook nog eens dertien deelgemeenteraden gekozen. Maakt dat het gebruik van stemmachines extra ingewikkeld?

,,Eerlijk gezegd niet. Het is wel eens ingewikkelder geweest, bijvoorbeeld in het buitenland. Een tijdje geleden hebben we in Keulen wel 45 verkiezingen naast elkaar gehad. Daarbij vergeleken is Rotterdam echt kinderspel.''

Gaat vandaag alles elektronisch?

,,Als de stembureaus om negen uur sluiten, dan worden eerst de processen-verbaal uitgedraaid. Vervolgens gaan de stemgeheugens, zo groot als een pakje sigaretten, naar de deelraadskantoren. Daar worden ze uitgelezen en gaan de gegevens via een centraal netwerk naar het stadhuis op de Coolsingel. Als het goed is kan daar 's avonds regelmatig over de voortgang worden bericht. En als het niet goed is, dan hebben we altijd nog de processen-verbaal op papier. Die worden apart van de stemgeheugens vervoerd, zodat we altijd ergens op kunnen terugvallen.''