Bijsluiter maakt financieel product niet veilig

Sinds een jaar of tien moeten financiële dienstverleners in het kader van openheid en transparantie steeds meer consumentgerichte informatie geven over hun producten.

Een paar jaar geleden al vierden de consumentenorganisaties een grote triomf met de invoering van het verplichte kadertje: 'Let op: rendementen uit het verleden bieden geen garanties voor de toekomst.'

Een tweede grote overwinning, een financiële bijsluiter, is sinds januari dit jaar van kracht, maar zal per 1 juli daadwerkelijk worden ingevoerd. Met ingang van die datum moeten alle financiële dienstverleners de klant bij ieder complex product, van clickfonds tot koopsompolis, uitleg verstrekken over de risico's die aan het product kleven.

De bijsluiter, die onder het toezicht van de Raad van Financiële Toezichthouders (RFT) valt, is zo eenvoudig mogelijk gehouden. Het epistel omvat slechts 4 A4-tjes met een beperkt aantal getallen en is in begrijpelijke taal geschreven. Begrippen als bruto en netto rendement worden uit de doeken gedaan, terwijl drie voorbeeldkapitalen toegespitst op de situatie van de betreffende klant meer inzicht moeten geven in het risico.

De Consumentenbond was betrokken bij de totstandkoming van de financiële bijsluiter. Zijn ze tevreden over het uiteindelijk resultaat?

Woordvoerder Cecile Nijkamp: ,,Iedere aanbieder die een complex product aanbiedt, moet een financiële bijsluiter verstrekken, maar deze is niet volledig gestandaardiseerd. We zijn natuurlijk razend benieuwd naar de uiteindelijke uitvoeringen van de diverse aanbieders. Pas dan kunnen we beoordelen of de financiële bijsluiter werkelijk aan onze wensen voldoet.''

De onderhandelingen rond de bijsluiter verliepen niet altijd naar tevredenheid van de Consumentenbond. Zo vindt de bond het nog steeds vervelend dat de bijsluiter alleen voor 'complexe' producten geldt. ,,Om het proces van invoering van de bijsluiter niet te vertragen, hebben we dat voorlopig geaccepteerd,'' laat Nijkamp weten, ,,Maar wij zullen ons uiterste best doen om de bijsluiter voor elk product ingevoerd te krijgen. Want wat voor de een eenvoudig is, is voor de ander complex. Wij vinden dat de aanbieder die informatie gewoon altijd ongevraagd moet verstrekken.''

Ook de zogenaamde risico-indicator, een uniform risicobegrip dat door alle financiële branches kan worden gehanteerd, werd wel verlangd, maar bleek technisch te moeilijk om op korte termijn te ontwikkelen. Terwijl juist zo'n indicator in één oogopslag duidelijk kan maken welke risico's er aan het betreffende product kleven. Mag de consument ervan uitgaan dat deze risico-indicator in de toekomst nog ontwikkeld en toegevoegd zal worden?

Nijkamp: ,,Wij hadden graag gezien dat al vanaf 1 juli een risico-indicator zou worden opgenomen. Een grafische aanduiding, bijvoorbeeld door bolletjes. Eén bolletje is geen risico, vijf is zeer veel risico; of pictogrammen, waarmee de consument snel kan zien 'geen gevaar' of 'goed oppassen!'. Er wordt aan gewerkt. We weten ook wel dat het lastig is, maar toch moet zo'n risico-indicator er komen! Wat ons betreft zo snel mogelijk.''

Een financiële bijsluiter is zonder enige twijfel een stap in de goede richting naar meer openheid en transparantie. In Groot-Brittannië, waar het vergelijkbaar key fea tures document al jaren bestaat, heeft het echter niet tot het gewenste antwoord op veel consumentenvragen geleid. De bekendheid is gering en het heeft zich in de loop der jaren meer ontwikkeld tot een juridisch geschrift waarmee aanbieders hun aansprakelijkheid afdekken, dan tot een document met consumentgerichte informatie.

Kortom, het is met de bijsluiter eigenlijk zo gesteld zoals Ronald Hilgersom, voorzitter van de Amsterdamse Vereniging Consument en Geldzaken, het samenvat: ,,De consument moet zich wel blijven informeren. Je moet nu niet ineens gaan denken: er is een bijsluiter dus dan is het wel goed.''