Vrijspraak Kazaa verbijstert Buma

AMSTERDAM - Buma/Stemra is 'verbijsterd' over de vrijspraak voor muziekuitwisseldienst Kazaa en zal na de paasdagen melden of het naar de Hoge Raad stapt. Volgens het gerechtshof in Amsterdam is het verspreiden van software waarmee illegaal muziek kan worden gekopieerd, op zich niet illegaal. Niet de maker van het programma maar de gebruiker ervan moet de auteursrechten honoreren.

De auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra won vorig jaar een rechtszaak waarin Kazaa verantwoordelijk werd gesteld voor het massaal kopiëren van muziek via internet zonder dat daar auteursrechten voor werden afgedragen. Kazaa staakte zijn praktijken, ging in hoger beroep en won die zaak donderdag. De dienst zelf werd verkocht naar Australië, waar ze wordt voortgezet.

Kazaa verspreidt het programma Fasttrack. Dat legt op een pc van een gebruiker een lijst aan van de muziek die beschikbaar is voor anderen. Als die gebruiker zelf iets zoekt, gaat Fasttrack via het internet naar de pc's van enkele medegebruikers en kopieert de muziek naar de pc van de vrager. Staat de muziek niet op die pc's, dan sturen zij de vraag weer door naar andere computers.

Kern van deze aanpak is dat er geen centrale computer is die bijhoudt waar muziek is te vinden. Een vroegere uitwisseldienst, Napster, maakte wel van zo'n centrale pc gebruik en werd daarop verboden wegens actieve hulp bij illegaal kopiëren. Dat verwijt, zo meent de Amsterdamse rechtbank, kan Kazaa niet worden gemaakt. Kazaa levert volgens de rechter slechts een programma. Het schenden van de auteursrechten geschiedt door de gebruikers.

Advocaat van Kazaa C. Alberdingk Thijm denkt dat de uitspraak van belang is voor de ontwikkeling van internet en de muziekindustrie wereldwijd. Hij had zijn pleidooi onder meer gebaseerd op een uitspraak uit 1984 van het Amerikaanse Hooggerechtshof. Daarin wordt gesteld dat fabrikanten van videorecorders niet beboet kunnen worden als kopers van die recorders er films mee opnemen. Zo ook zijn cassetterecorders niet verboden, terwijl daarmee massaal muziek wordt gekopieerd, net als nu met cd-recorders.

Een verschil met die systemen is dat op lege bandjes en cd's een opslag gezet kan worden die aan auteursrechtenorganisaties wordt afgedragen, terwijl het internet geen drager kent waarop zo'n opslag kan worden gezet. Kazaa had echter naar eigen zeggen vorig jaar al overeenstemming met Buma/Stemra bereikt over auteursrechten toen dat bureau plotseling naar de rechter stapte. Dat gebeurde nadat in de VS de verzamelde muziek- en filmindustrie Kazaa aldaar voor de rechter had gesleept om de uitwisseldienst te laten verbieden. Die zaak dient in oktober dit jaar.

De Amsterdamse uitspraak kan van groot belang blijken voor de verdere ontwikkeling van het internet en de muziekindustrie, zo menen bijvoorbeeld ook media elders in Europa en de VS. Of Kazaa in hoger beroep weer als winnaar uit de bus komt, is echter nog zeer de vraag. Het bedrijf zegt wel dat er geen centrale computer in het netwerk zit en dat het illegaal kopiëren dus helemaal een zaak van de gebruikers is, maar de technische details van het systeem zijn niet helder. Zo moet iemand die het programma Fasttrack installeert, weten welke pc's op het internet hij voortaan als eerste kan raadplegen. En als die 'buren' niet bereikbaar zijn, moet de muziekliefhebber alternatieve Kazaa-collega's kunnen vinden.

In de VS kende Kazaa tot voor kort twee zusterdiensten, Grokster en Morpheus MusicCity die ook Fasttrack gebruiken. Toen Morpheus begin deze maand geen nieuwere versie van Fasttrack introduceerde en de andere twee wel, maakte die centrale ingreep plosteling wel veel gebruikers voor elkaar onbereikbaar.

Mocht Buma/Stemra de volgende rechtszaak weer winnen, dan moet zij toch niet al te snel juichen. Morpheus gaat namelijk in zee met een concurrent van Fasttrack, Gnutella, en daarvan wordt in de interwereld gezegd dat het beslist geen centrale computers gebruikt. Napster was vorig jaar nog nauwelijks verboden of Kazaa nam die rol over, en die geschiedenis kan zich bij een verbod op Kazaa dus snel herhalen.