Vruchtbare vrouw kan het best ruiken

AMSTERDAM - Vrouwen in de vruchtbare leeftijd hebben de beste neus. En in tegenstelling tot mannen, meisjes en oudere vrouwen blijken zij hun reuk te kunnen aanscherpen. De vrouw is niet voor niks gezegend met zo'n fijne neus, speculeren onderzoekers in Nature Neuroscience van 4 februari: haar reuk vertelt haar welk kind of welke partner haar toebehoort.

Dat vrouwen een betere neus hebben was al aangetoond. De drempelwaarde voor het ruiken van stoffen ligt bij hen lager. Maar dat je je neus ook kunt trainen is minder goed bewezen. Een bewijsje zou het onderzoek zijn naar het ruiken van het mannelijke feromoon androstenone. Sommige vrouwen aan wier neus dit luchtje aanvankelijk voorbijging, bleken na enige oefening wél in staat om het te ruiken.

Dat is geen echte verbetering: de vrouwen roken eerst niets, waren zoals het heet anosmisch en hun neus ging dus van niets naar iets. Lange tijd dacht men daarom dat het aanscherpen van de neus beperkt bleef tot een enkele geur. Maar onderzoekers uit Philadelphia bewijzen nu het tegendeel. Zij onderzochten de drempels waarbij proefpersonen een combinatie van een luchtje -iets met kers en amandel- en een smaakje -een zoetstof- konden onderscheiden.

De deelnemers moesten met tussenpozen van twee dagen dertig keer opdraven, om vast te stellen of hun reuk en smaak erop vooruitging. De smaak niet, maar een deel van de proefpersonen rook de 'kersen-amandel' bij steeds lagere concentraties: het waren allemaal vrouwen, allen in de vruchtbare leeftijd. Met de mannenneus schoot het niet op.

Bij een tweede experiment ontdekte de neus van vrouwen van 'moederleeftijd' een citroen-sinaasappelachtige geur steeds gemakkelijker. Maar meisjes van 8 tot 10 jaar en vrouwen na of in de menopauze (49 tot 61 jaar) werden na vele pogingen niet reukvaster. En ook mannen niet.

Het zal met de vrouwelijke geslachtshormonen te maken hebben, denken de onderzoekers. Als dat waar is, zouden vrouwen die na hun 50ste oestrogenen krijgen toegediend ook een scherpere neus moeten hebben. Dat is nog onbewezen.

Met de verklaring dat vooral moeders (in spe) over een flexibele reuk beschikken zijn de onderzoekers gauw klaar. Het is zaak om je eigen kind 'eruit te kunnen ruiken'. En ook om een scherpe neus te hebben om gezond voedsel van viezigheid en gif te kunnen onderscheiden. Maar zo'n sterk ontwikkelde reuk kan ook tot last zijn: werkende vrouwen schijnen meer geplaagd te worden door geuren uit de werkomgeving, hun neus maakt ze daardoor misschien extra vatbaar voor het sick building syndroom.