De kosten van beleggen

Het meestgehoorde nadeel van beleggingsfondsen is dat de kosten zo weinig transparant zijn. Beleggers vrezen dat er zoveel geld aan de strijkstok blijft hangen, dat ze hun geld liever in eigen beheer beleggen . Helaas zit er een grond van waarheid in deze redenatie.

Aangezien de kostenstructuur van een fonds nauwelijks inzichtelijk is en kosten indirect in rekening worden gebracht, is het moeilijk te achterhalen hoeveel deze bedragen. Maar de kosten hebben wel een directe invloed op het beleggingsresultaat.

Ruwweg onderscheiden we eenmalige en periodieke kosten. Tot de eenmalige kosten worden de aan- en verkoopkosten gerekend die ongeveer een half procent van de ingelegde waarde bedragen. Voor huisfondsen (fondsen aangeboden door de instelling zelf zoals de Robeco-fondsen of de Postbank-fondsen) zijn die soms iets goedkoper.

Ook is aan- en verkopen via internet meestal voordeliger dan via een adviseur of via de telefoon. Zo komt de internetbroker Alex (www.alex.nl), onderdeel van Dexia Bank Nederland, keer op keer uit de testen als een van de goedkoopste aan- en verkoopkanalen. Bij Alex betaalt u voor aankoop van een fonds op de Euronext euro9,50 vaste kosten en aan variabele kosten 0,15 procent van de effectieve waarde met een minimum van euro12 en een maximum van euro150.

Tot de jaarlijks terugkerende periodieke kosten behoren de beheerskosten die niet-gespecificeerd (!) worden vermeld in de prospectus en/of het jaarverslag van het fonds. Hiertoe behoren de management fee (het salaris van onder meer de fondsbeheerder), marketing- en administratieve kosten. Stel dat deze kosten 1,30 procent bedragen en het fonds euro300 miljoen aan belegd vermogen heeft, dan krijgt de instelling jaarlijks 3,9 miljoen als beheersvergoeding. Daarnaast zijn er nog renteopslag, transactiekosten en bewaarloon. Grofweg betaalt de belegger 10 tot 20 procent van het rendement aan kosten. Als het fonds een rendement maakt van 6 procent, kan daar dus 0,6 tot 1,2 procent van afgaan.

Maar daarmee zijn we er nog niet. Want Nederlandse beursgenoteerde fondsen verdienen ook fors aan verborgen kosten. Een van de belangrijkste is de zogenaamde spread, het verschil tussen de aan- en verkoopprijs, dat tussen de 3 en 6 procent kan liggen. Men hoopt dat met de Euronext, en in de nabije toekomst de komst van buitenlandse beleggers, de handel zal toenemen, wat de spread-marges zal verminderen.

Wat kan de particuliere belegger ondertussen doen om al te excessieve kosten te vermijden? Een korte-termijnbelegger met een beleggingshorizon van hooguit tien jaar, doet er goed aan vooral op de aan- en verkoopkosten te letten. Die zorgen op korte termijn namelijk voor de grootste kostenpost. Wie belegt op lange termijn, kan attent zijn op hoge beheerskosten die vooral het rendement drukken na een periode van 15 tot 20 jaar. Ook kunt u selecteren op beheersbaarheid van een fonds. Over het algemeen rekenen fondsen die makkelijker beheersbaar zijn, doordat ze bijvoorbeeld de AEX tracken (volgen) door middel van een aantal geselecteerde beursgenoteerde aandelen, minder kosten voor met name hun management fee dan fondsen die een uitgekiend en vaak risicovol beleid vragen, zoals hedge funds. Het managen van risicovolle, gespecialiseerde fondsen vraagt meer expertise, hetgeen wordt verdisconteerd in het salaris van het management. Wie al te hoge kosten wil vermijden, zal bovendien ervaren dat internet in de meeste gevallen het goedkoopste aan- en verkoopkanaal is.