Bikker alsnog voor rechter

AMSTERDAM, DORTMUND - De 87-jarige oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker moet zich naar alle waarschijnlijkheid januari 2003 voor de rechter verantwoorden. De Duitse officier van justitie Ullrich Maass acht een rechtsgang kansrijk na nieuwe getuigenissen afgelopen zomer in Zwolle. Bikker wordt aangeklaagd voor het doodschieten van de verzetsman Jan Houtman.

De Duitse officier van justitie Ullrich Maass uit Dortmund wacht een zware taak. De enige misdaad waar Bikker voor veroordeeld zou kunnen worden, is moord. Voor alle andere misdaden, bijvoorbeeld doodslag, geldt een verjaringstermijn. In het Duitse rechtssysteem is van moord pas sprake wanneer het doden bijvoorbeeld 'grausam' of 'heimtückisch' wordt geacht, 'wreed' of 'achterbaks'. In alle andere gevallen is er sprake van doodslag en dat zou inmiddels verjaard zijn. Bikker schoot Houtman neer toen deze trachtte te vluchten. De eerste kogel doodde de verzetsman echter niet. Bikker heeft zijn karwei daarna van dichtbij afgemaakt. Een verslaggever van het Duitse Stern wist Bikker de uitspraak te ontlokken: 'en vervolgens heb ik hem het genadeschot gegeven', maar Bikker ontkent dat te hebben gezegd.

Maass, die voor de zomer de kans op een rechtsgang in verband met de slechte gezondheid en de hoge leeftijd van Bikker nog 'fifty-fifty' schatte, zet de vervolging nu toch door. De aanleiding is een serie gesprekken met een nieuwe getuige afgelopen zomer in Zwolle. Voor Maass is het zaak te bewijzen dat het doodschieten van Houtman 'wreed' en daarmee dus moord was. Een belangrijke plaats nemen daarom de getuigen in. Maass schat de kans op een veroordeling nu 'op iets meer dan vijftig procent'. ,,We zullen er in ieder geval voor vechten.''

Bikker kan onder een rechtszaak uitkomen door te stellen dat hij te zwak is om het proces bij te wonen. Een onafhankelijke arts zou dat moeten bevestigen.

Hoogleraar strafrecht F. Ruter van de Universiteit van Amsterdam noemt een zaak tegen Bikker 'absoluut kansloos'. ,,En al komt het tot een veroordeling, de gevangenis zal hij in verband met zijn leeftijd en slechte gezondheid niet in gaan.''

Bikker leefde 45 jaar lang in het Duitse Hagen. Omdat hij bij de Waffen-SS diende, kreeg hij het Duitse staatsburgerschap. Duitsland levert geen onderdanen uit, zodat Nederlandse verzoeken daartoe steeds stukliepen.