'Nog ziek over vijf jaar? Dat kan geen arts voorspellen'

Het kabinet wil alleen WAO toekennen aan werknemers die minstens vijf jaar lang niet kunnen werken. Een onmogelijke en onnodige grens, zegt Annette Dümig, lid van de raad van bestuur van het Uitvoeringsorgaan Werknemersverzekeringen.

Waarom is het onmogelijk voor keuringsartsen om te bepalen of iemand minstens vijf jaar niet kan werken?

,,Geen enkele arts kan uitspraken doen over zo'n lange termijn. Ieder individu reageert anders op een ziekte, dat moeten we individueel beoordelen. Bovendien is zo'n lange termijn-oordeel wetenschappelijk niet te bewijzen. Als we met zo'n norm moeten werken, kunnen we dat nooit hard maken tegenover de rechter.''

Desondanks denkt het UWV de WAO-instroom te kunnen terugdringen tot 20000 per jaar, zoals het kabinet wil. Hoe?

,,Die vijf-jaarsnorm is overbodig. Als de kabinetsplannen doorgaan, kunnen mensen straks pas na twee jaar WAO aanvragen. Na zo'n termijn is de situatie van de meeste zieke werknemers stabiel. Voor de grootste groep kunnen we dan medisch goed vaststellen of ze nooit meer kunnen werken. Voor een kleine groep -aantallen kan ik niet geven- is niet duidelijk of ze tijdelijk of duurzaam volledig arbeidsongeschikt zijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor iemand die een auto-ongeluk krijgt vlak voor de WAO-keuring. Die kan weer herstellen. Dan leggen we de grens bij zes maanden. Als iemand binnen een halfjaar weer kan werken, krijgt hij geen WAO. Als een werknemer eerst zes maanden moet herstellen voor hij weer kan werken, krijgt hij wel WAO.''

Zo komen er toch mensen in de WAO die misschien weer kunnen werken. Het kabinet wil dit juist niet. Creëert u zo niet opnieuw een grijs gebied?

,,Let wel, het gaat om een tijdelijke WAO-uitkering. Deze mensen worden herkeurd. Als blijkt dat ze weer kunnen werken, stopt de uitkering. Bovendien gaat het om uitzonderingen. Een alternatief zou zijn om deze mensen WW te geven. Dat vinden wij geen faire oplossing. Dit zijn geen werklozen, maar mensen die tijdelijk totaal niet kunnen werken.''

Hoe gaan keuringsartsen en arbeidsdeskundigen bepalen of iemand geen arbeid meer kan verrichten?

,,Zij kijken of iemand medisch gezien nog kan werken en of er op de arbeidsmarkt ook werk is dat iemand nog kan doen. Iemand die geen 20 procent van het minimumloon kan verdienen, krijgt WAO. Het begrip arbeid moet worden verruimd. Iemand kan werken in loondienst, maar ook als zelfstandige. Nu moet een hoogleraar in een vergelijkbaar dienstverband aan de slag kunnen. Terwijl hij straks ook als zelfstandige zou kunnen werken. Dat vergroot de kans op werk.''

Waarom wil het UWV niet werken met een lijst ziektes die mensen uitsluit van de WAO? Het kabinet wil dat.

,,Ook hier geldt dat we individueel willen bepalen of iemand nooit meer kan werken. De een met het chronische vermoeidheidssyndroom ME kan wel werken en de ander niet. Zulke lijsten met ziektebeelden kunnen hooguit een hulpmiddel zijn.''

Minister De Geus heeft gevraagd of de WAO-instroom omlaag kan op een manier die voor bedrijfsleven, aanvragers en uitvoerenden 'fair' is. Dat kan dus?

,,Op de manier die wij voorstellen wel. Maar of de maatschappij zo'n strengere WAO accepteert, hangt sterk af van de loonaanvulling voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten. Zij krijgen immers geen WAO meer. Maar het is nog onduidelijk hoe die aanvulling eruit zal zien. Verder is belangrijk of werkgevers en werknemers erin slagen het ziekteverzuim terug te dringen, zodat de druk op de WAO afneemt.''