Globalisering brengt armen weinig goeds

De huidige globalisering heeft voor de armen in de wereld vaak negatieve gevolgen op het gebied van de gezondheidszorg, het onderwijs en andere sociale voorzieningen. Het is een van de constateringen in het jaarrapport van het VN-bevolkingsfonds UNFPA, dat vandaag is uitgekomen.

AMSTERDAM - 'Mensen, armoede en mogelijkheden' heet het rapport van UNFPA, de VN-organisatie die sinds jaar en dag aandacht vraagt voor de relatie tussen bevolkingsgroei en armoede.

Dit keer is de boodschap verpakt in een analyse over wat het fonds het 'demografisch venster' noemt. Het leidt in ontwikkelingslanden tot versnelde economische groei als er minder baby's worden geboren, schrijft de UNFPA. Er ontstaat dan namelijk een relatief grote arbeidsbevolking omdat er minder kinderen te verzorgen zijn. Tijdelijk weliswaar, aangezien na enkele decennia de vergrijzing toeslaat. ,,Het demografisch venster gaat slechts één keer open en niet voor lang'', aldus het fonds.

De Aziatische 'tijgers', die in de jaren tachtig en negentig een scherpe economische groei doormaakten, hebben volgens het VN-fonds van dit venster geprofiteerd en op het juiste moment geïnvesteerd in gezondheidszorg, geboortebeperking, onderwijs en andere hervormingen op economisch gebied.

Ook Afrika en West- en Centraal-Azië kunnen een economische impuls verwezenlijken, als zij -al dan niet met hulp- een daling in de geboortecijfers realiseren. De UNFPA stelt dat tussen 1972 en 1994 programma's op het gebied van reproductieve gezondheid zorgden voor een derde van de wereldwijde daling van het vruchtbaarheidscijfer.

Het UNFPA-rapport geeft verder uitvoerige informatie over armoede en bevolkingsgroei in de wereld. Enkele feiten: de kloof tussen rijk en arm groeit nog altijd, steeds meer vrouwen dan mannen leven in armoede, één jaar extra onderwijs vermindert het aantal geboortes al behoorlijk, in Afrika sterft 1 op 19 vrouwen aan de gevolgen van een zwangerschap of bevalling, tegenover 1 op 2976 vrouwen in ontwikkelde landen.

Opvallend in het rapport zijn de passages over de globalisering. Ook vorig jaar was de UNFPA al kritisch over de gevolgen van het creëren van één internationale handelsmarkt, waarvan voorstanders juist zeggen dat die de armoede bestrijdt. Maar dit jaar stelt het fonds onomwonden dat de globalisering ,,tot nu toe weinig positiefs heeft betekend voor gezondheid, onderwijs en andere verbeteringen voor de armen. In feite is het tegenovergestelde meestal het geval''.

De UNFPA vindt dat het aandragen van alternatieven ,,de strekking van het rapport verre overschrijdt, maar te denken is aan een nieuwe benadering van schulden, handel, economische hervorming en internationale hulp.'' Het is een geluid dat ongetwijfeld in goede aarde valt bij antiglobalisten, tegenwoordig ook wel anders-globalisten genoemd.

Dat de programma's van de UNFPA ter beperking van de bevolkingsgroei zichzelf terugverdienen, heeft de internationale hulp overigens niet op gang gebracht. In het slothoofdstuk van haar rapport laat de VN-organisatie zien dat het in 2000 slechts 10,9 miljard dollar heeft uitgegeven. Dat is 6,1 miljard minder dan nodig om de zogeheten Millennium-doelstellingen te halen -onder meer halvering van de armoede en honger in de wereld in het jaar 2015.

Een klap in juli van dit jaar was het besluit van de Amerikaanse president Bush om 34 miljoen dollar die was geoormerkt voor de UNFPA, niet over te maken, omdat de organisatie de één-kindpolitiek in China zou steunen. De UNFPA becijferde dat de 34 miljoen dollar ,,2 miljoen ongewenste zwangerschappen, 800000 abortussen, 4700 sterfgevallen van zwangere moeders en 77000 gestorven baby's en kinderen'' hadden kunnen voorkomen.